معاونت بهداشتی
۱۳۹۸ جمعه ۹ اسفند
تاریخ: 1393/08/05 تعداد بازدید: 21
نكات بهداشتي در تهيه غذاهاي نذري
فرهاد درويشي كارشناس بهداشت محيط معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي مازندران نكات بهداشتي در تهيه غذاهاي نذري بمنظور پيشگيري از بروز وشيوع هرگونه بيماري مرتبط با آب وغذا (بويژه بيماريهاي عفوني روده‌اي ) جهت حفظ و ارتقاء سلامت جامعه ، در مكان‌هائيكه بصورت دسته جمعي غذا تهيه و توزيع مي‌گردد ميباست يكسري از ضوابط و مقررات بهداشتي رعايت گردد چرا كه عدم رعايت ضوابط بهداشتي از جمله بهداشت فردي، محيطي و مواد غذايي در اين اماكن و مراسم عمومي با مسموميت هاي گسترده اي مواجه خواهيم شد.

فرهاد درويشي كارشناس بهداشت محيط معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي مازندران

نكات بهداشتي در تهيه غذاهاي نذري
بمنظور پيشگيري از بروز وشيوع هرگونه بيماري مرتبط با آب وغذا (بويژه بيماريهاي عفوني روده‌اي ) جهت حفظ و ارتقاء سلامت جامعه ، در مكان‌هائيكه بصورت دسته جمعي غذا تهيه و توزيع مي‌گردد ميباست يكسري از ضوابط و مقررات بهداشتي رعايت گردد چرا كه عدم رعايت ضوابط بهداشتي از جمله بهداشت فردي، محيطي و مواد غذايي در اين اماكن و مراسم عمومي با مسموميت هاي گسترده اي مواجه خواهيم شد.

همانگونه كه ميدانيد پخت و پز ، توزيع و مصرف غذاهاي نذري در فرهنگ ما ارزش خاصي دارد. واين غذاها در حجم زيادي پخته مي‌شوند كه در صورت رعايت نكردن نكات بهداشتي ، سلامت مصرف‌كنندگان به خطر خواهد افتاد. لذا در هنگام تهيه، نگهداري و مصرف غذاهاي نذري اصول ذيل را بايستي رعايت نمود تاسلامت افراد را تهديد نشود. و ضمن پيشگيري از بروز هر گونه بيماري ، سبب ارتقاء سلامت افراد جامعه گردد .

· پخت و پز و سرو غذا بايستي در محلهايي كه داراي حداقل شرايط بهداشتي باشد صورت پذيرد. حداقل شرايط شامل : قابل شستشو بودن ديوار و كف داشتن سقف سالم و تهويه مناسب - داشتن اب شرب سالم و دفع صحيح فاضلاب عدم وجود حشرات و جوندگان در محل استفاده از ابزار و ميز كار سالم و بهداشتي و.....)

· پخت و توزيع غذا توسط افراد معين كه بهداشت فردي نظير كوتاه كردن مو و ناخن , پوشيدن روپوش واستفاده از دستكش يكبارمصرف و... رارعايت مي كنند صورت پذيرد.

· كليه افراد شاغل در امر پخت و پز بايد از لحاظ سلامت و بهداشت در شرايط مطلوبي باشند و كارت تندرستي را از مراجع ذيصلاح (بهداشت محيط مراكز بهداشتي درماني ) دريافت كرده باشند .

· مواد غذايي اوليه بايد حتماً سالم بوده وترجيحاً از مواد غذايي بسته بندي شده كه داراي پروانه ساخت وتاريخ توليد و انقضاء معتبر بوده استفاده گردد.

· مواد اوليه جهت پخت نظير سبزيجات , گوشت و برنج و ... بطور دقيق تميز و پاكسازي شده و شستشو گردد.

· آلودگي مواد اوليه به خصوص گوشت و مرغ، علاوه بر خطر ايجاد مسموميت، تأثير نامطلوبي بر كيفيت غذا مي‌گذارد. گوشت قرمز مورد استفاده در نذري معمولاً به صورت گوشت گرم (لاشه) يا دام زنده تهيه مي‌شود. اگر گوشت به صورت لاشه خريداري مي‌شود، بايد حتماً آن را از مراكز مجاز و مورد تاييد سازمان دامپزشكي تهيه كرد. اگر به صورت زنده هم فراهم مي‌شود بايد از ميادين دايمي عرضه دام آن را خريد.

· با نصب تابلوهاي ممنوعيت استعمال دخانيات ، از كشيدن سيگار در هنگام پخت و توزيع غذا و در مراسم عزاداري جلوگيري شود.

· معمولاً فاصله بين پخت و مصرف غذاهاي نذري زياد است و اين غذاها اغلب بيرون از يخچال نگهداري مي‌شوند لذا از گذاشتن غذاي پخته شده در مدت طولاني ( حداكثر دو ساعت ) در دماي محيط خودداري گردد. در صورت الزام به نگهداري مواد غذايي حتماً مواد غذايي پخته شده را در دماي زير 4 درجه و يا بالاي 65 درجه سانتيگراد نگهداري شود.

· از نگهداري مواد غذايي خام و پخته شده در مجاورت هم در داخل يخچال و يا سردخانه خودداري شود.

· جهت تامين آب شرب مصرفي و پخت و پز حتماً از آب شبكه لوله كشي شهري يا روستايي كه مورد تائيد مقامات بهداشتي باشد ، استفاده گردد.

· كساني كه بعد از گرفتن غذاي نذري آن را به منزل مي‌برند، بهتر است آن را در همان وعده مصرف و از گرم و خنك كردن‌هاي مكرر آن پرهيز كنند و اگر قصد نگهداري نذري را براي وعده‌هاي بعد و مصرف ساير افراد خانواده دارند، آن را در ظروف دردار كوچك بريزند و در اولين فرصت، پس از گرم كردن حدود دماي 75 درجه سانتي‌گراد مصرف كنند. حداكثر زمان مجاز براي نگهداري مواد غذايي حدود 72 ساعت در داخل يخچال ميباشد .

· غذاي نذري شور طبخ نكنيد متاسفانه برخي طبق عادات دارند. از نمك زياد براي طبخ غذاي نذري استفاده مي كنند در حالي كه غذاهاي نذري در بين قشرهاي مختلفي از مردم پخش مي شود و در اين ميان زنان باردار و سالمندان بيمار بيشترين مصرف كنندگان غذاهاي نذري هستند بنابراين بهتر است جهت حفظ سلامت افراد از مصرف زياد نمك يا ادويه ها در تهيه غذاي نذري خودداري كنيد همچنين از سنگ نمك براي تهيه غذا استفاده نشود و به جاي اين سنگ‌ها، نمك‌هاي بهداشتي موجود در بازار را مصرف كنيد.اگر ميزان استفاده از رب زياد بود از افزودن نمك اجتناب كنيد، چرا كه اغلب رب‌هاي صنعتي حاوي ميزان زياد نمك بوده و شوري دوچندان غذا براي عزاداران مبتلا به فشار خون بالا بسيار خطرناك است.

· در هنگام توزيع غذا افراد توزيع كننده از راه رفتن روي سفره خودداري نمايند.

· حمل و نقل مواد غذايي پخته شده با استفاده از ماشينهاي مخصوص حمل مواد غذايي و داراي اتاقك صورت پذيرد.

· بيشترين نوشيدني‌هايي كه در ايام محرم نذر مي‌شود چاي، شير و شربت است؛ اين نوشيدني‌ها بخصوص در دهه اول محرم توسط عزاداران و دسته‌جات سينه‌زني به‌كرات استفاده مي‌شود بنابراين چنانچه نذر شما شير، شربت، كاچي، فرني يا شله‌زرد است از زياد شيرين‌كردن آن خودداري كنيد، چرا كه نذري‌هاي شيرين براي عزاداران مبتلا به ديابت، اضافه‌وزن و البته افراد سالم مخاطره‌آميز است.براي تهيه چاي نيز حتما آن را دم كنيد و از مصرف چاي كيسه‌اي عطري با رنگ و بوي قوي بپرهيزيد.

· از پودرهاي رنگي استفاده نكنيد استفاده از رنگهاي غير مجاز مي‌تواند عطر و طعم غذاي نذري را تحت تأثير قرار دهد و سلامت مصرف كننده را به خطر بيندازد. لازم نيست براي تزيين و شكل دادن به غذاهاي‌ نذري از رنگ‌هاي مصنوعي و مضر استفاده كنيد اگر خريد زعفران برايتان مقدور نيست به جاي استفاده از پودرهاي رنگي و طعم‌دار با ادويه‌جات مختلف و رب ، غذا را رنگين كنيد.

· نسبت به جمع آوري مستمر زباله هاي توليدي و انتقال آن توسط سيستم جمع آوري اقدام شود

· ظرفهاي چند بار مصرف مورد استفاده در توزيع آب , چاي ومواد غذايي بدقت شستشو و ضدعفوني گردد.

· اگر از سبزيجات بصورت خام در امر پذيرايي استفاده مي گردد بايستي به شرح ذيل سالمسازي گردد:

· الف ) شستشو و جداسازي گل و لاي

· ب ) در يك ظرف 5 ليتري آب 15- 25 قطره مايع ظرفشويي ريخته و پس از 5 دقيقه سبزي را بشوئيد.

· ج ) در ادامه يك گرم يا نصف قاشق چايخوري پودر پركلرين را در 5 ليتر آب ريخته و پس از 5 دقيقه بشوئيد .

· د ) شستشوي كامل سبزيجات

· در صورت استفاده از ظروف يكبار مصرف در توزيع موادغذايي گرم و چاي الزاماً از ظروف گياهي ( بر پايه نشاسته ذرت ) استفاده شود. استفاده از ظروف پلاستيكي يكبار مصرف، براي مواد خوراكي و به خصوص مايعات گرم مضر است.و از انجائيكه پلاستيك غيرقابل تجزيه است، نه تنها براي محيط‌زيست خطرناك است بلكه سلامت انسان‌ها را نيز تهديد مي‌كند چرا كه اين ظروف مي‌تواند با بازگشت به چرخه خوراك انساني مستقيما حيات او را تحت ‌تأثير قرار دهند در حالي كه ظروف گياهي نه تنها اثرات تخريبي مواد پلاستيكي را ندارند بلكه باعث حاصلخيزي خاك نيز مي‌شوند و طي حداكثر شش ماه همانند گياهان در خاك پوسيده شده و به چرخه طبيعت باز مي‌گردند.

· توزيع آب، شربت و شير در بين دسته‌هاي عزاداري و يا در مراسم با ليوان يكبار مصرف گياهي صورت گيرد، از فرو بردن ليوان و پارچ بداخل ظروفي كه آب و شربت داخل آن است جلوگيري شود

· ضمن رعايت نظافت و شستشو و گندزدايي مستمر سرويسهاي بهداشتي نسبت به راه اندازي سيستم لوله كشي مايع دستشويي و يا نصب سيستم مايع دستشويي منفرد در سرويسهاي بهداشتي اقدام شود.

· ذبح و قرباني احشام درجلوي دسته‌هاي عزاداري و يا در محل تكايا و مساجدبايد با هماهنگي سازمان دامپزشكي و در شرايط بهداشتي صورت گيرد، بنحوي كه خونآبه در معابر پخش نشود.

· ايمني مراكز فوق از نظر پرتگاههاي موجود , راه پله ها و نرده ها و سيم كشي برق و غيره رعايت شده و قبل از شروع مراسم كنترل لازم توسط افراد متخصص صورت پذيرد.

· نسبت به تهيه و نصب وسايل اطفاء حريق و يا در صورت وجود نسبت به كنترل آنها به منظور جلوگيري از آتش سوزي احتمالي اقدام شود.

در پايان لازم به ذكر است كليه افرادي كه قصد توزيع نذورات را دارند بايد با هماهنگي مسئولين وهيئت‌هاي امناي مساجد و تكايا نسبت به دريافت مجوز بهداشتي از مركز بهداشت محل اقدام نمايند.

 

نكات بهداشتي در تهيه غذاهاي نذري
Powered by DorsaPortal