شبکه بهداشت و درمان گلوگاه
۱۳۹۷ سه شنبه ۱ آبان
br ENGLISH
معرفي

   
موقعيت جغرافيايي شهرستان گلوگاه  

گلوگاه در شرقي ترين نقطه استان مازندران ودر جنوب شرقي درياي مازندران و شمال خطالراس شمالي ترين رشته كوه البرز يعني (جهان مورا) در مختصات جغرافيايي 53درجه و 48دقيقه طول شرقي ، 36درجه و 45دقيقه عرض شمالي و در شرق شهرستان بهشهر و غرب استان گلستان واقع شده و مساحت آن با اراضي زراعتي جنگل ، مرتع ، باير و داير حدود 65كيلومترمربع است. ارتفاع مركز شهر حدود 40متر از سطح درياي آزاد و 67متر از سطح درياي خزر است. شهرستان گلوگاه با وسعت 426 كيلومترمربع كه شهر گلوگاه در منتهي اليه شرقي مازندران و راه آهن تهران- گرگان از يك كيلومتري شمال آن و جاده آسفالت تهران- گرگان از شمال شهر مي گذرد و از اين جهت از نظر ارتباطي جايگاه مهمي را داراست. شهر گلوگاه از شمال به خليج گرگان، از ، از جنوب به خط الرأس كوه جهان مورا (هزارجريب- چهاردانگه) و از مغرب. از شمال خليج گرگان (درياي آرام گلوگاه و شبه جزيره ميانكاله ) از جنوب به جنگل و رشته كوه البرز از غرب به شهرستان بهشهر و از شرق به رودخانه ملو (شهرستان بندرگز) استان گلستان محدود مي شود.اين شهرستان داراي دو بخش مركزي و كلباد و چهار دهستان كلباد غربي، كلباد شرقي، آزادگان و توسكا چشمه و يك شهر و 24 آبادي داراي سكنه مي باشد . عوارض طبيعي موجود در شهرستان شامل ارتفاعات، رودخانه ها، قنوات، چاه ها و چشمه ها بوده و از نظر توپوگرافي داراي دو خصيصه متمايز كوهستان و دشت است. منابع آب شهرستان به دو دسته سطحي و زيرزميني با رژيم دائمي و موقت تشكيل شده است.فرهنگ گردشگري و توريستي شهرستان گلوگاه به دليل محصور بودن بين دريا در شمال و جنگل هاي انبوه در جنوب و وجود چشمه سارهاي متعدد در بستر جنگل و بلندي هاي مرتفع پوشيده از جنگل، داراي چشم اندازهاي زيبا و طبيعت بكر و دست نخورده با اكوسيستم هاي بي نظير و گونه هاي مختلف گياهي و جانوري مي باشد. وجود اراضي ساحلي مستعد جهت احداث ابنيه توريستي و گردشگري از يك سو، چشمه سارهاي طبيعي و محصور از درختان و وجود راه هاي آسفالته مناسب و قابل دسترسي از سوي ديگر اين شهرستان را از نظر استعداد گردشگري متمايز نموده است.

وجه تسميه نام گلوگاه:

برخي نام گلوگاه را اين گونه توصيف مي كند: «كلمه گلوگاه از 2كلمه گلو به معناي گلاب و گاه به معناي جايگاه و محل تشكيل شده است. در جنوب پل امروزي گلوگاه دهي بود به نام گلوخيل (Golokheil) كه پس از استقرار ايل عمرانلو با توجه به عدّه قليل ده مزبور، به ناچار در ناحيه امروزي كلباد محلّه مجاور محلّه عمرانلو ساكن شده و نام گلوخيل به تدريج به گلوگاه (Gologah) و بالاخره به(Galugah) تغيير يافت.
در زبان فارسي نيز واژه گلوگاه به معني شاهراه و گلو آمده است . شايد به همين علت بوده است كه از قديم مرز و نقطه اتصال طبرستان و استرآباد(گرگان كنوني) اين منطقه بوده است و امروزه نيز گلوگاه پيونددهنده سه استان شمالي يعني مازندران و گلستان و حتي سمنان است

پيشينه تاريخي گلوگاه

گلوگاه در منطقه اي كه در دوره اسلامي كبود جامه يا پنجاه هزار ناميده مي شد، واقع شده است و محل گلاب است. اين شهر در حقيقت جانشين شهر تاريخي ناميه است كه بعد از تميشه در اين منطقه بزرگترين شهر قرن اول هجري بوده است. از قرار اين شهر بعد از فتنه مغول ويران و مردم آن پراكنده گرديده اند. آثار خرابه ها، سكه ها و ادوات ديگري كه به دست آمده، قدمت اين محل را به 1254 سال پيش مي رساند. وجود جركلباد در شرق گلوگاه به فاصله تقريبي 2 كيلومتر اهميت اين محل را ثابت مي كند. »

در شمال غربي گلوگاه تپه تاريخي گراودين ، وجود جر يا خندق كلباد در شرق گلوگاه به فاصله تقريبي 2 كيلومتر اهميت اين محل را ثابت مي كند و در جنوب آن بقاياي جاده شاه عباسي قرار گرفته است كه از مسير جنگلهاي سرسبز، چشمه ها، آبشارها و آبهاي معدني قابل توجه و ديدني به كوههاي شرشري محدود مي شود و از نظر تاريخي و باستان شناسي اهميتي ويژه دارد.

طبق نوشته ملگونوف روسي در حدود سال 1780 ميلادي آقامحمّدخان قاجار اين ايل را از قراباغ و قراداغ (امروزه قره باغ جزء جمهوري آذربايجان و قراداغ جزء آذربايجان خاوري در خاك ايران است) به اينجا كوچانيده اند.

از نظر تاريخي هم سرنوشت 2سلسله از سلسله هاي تاريخي ايران در اين منطقه رقم خورده است. اولي با شكست محمدحسن قاجار در سال 1171هجري قمري در نزديكي گراودين تپه به دست كريم خان زند كه بعد از آن دولت مستقل زنديه تاسيس شد (در همين زمان خندق كلباد دور تا دور محدوده شهر احداث شد) و دومي بعد از فوت كريم خان و اتحاد خاندان آقامحمدخان قاجار با يكديگر كه باعث شدبر سر تا سر مازندران ، گيلان ، آذربايجان و قفقاز استيلا يابند و در همان موقع يعني سال 1195هجري قمري توانستند ايل عمرانلو را از قره باغ و قره داغ بكوچانند و در گلوگاه فعلي سكونت دهند تا از خندق كلباد و منطقه گلوگاه حفاظت كنند و در هنگامه جنگ با سپاه زنديه موفق شوند در همين مكان آنان را شكست سختي دهند و به اسارت بگيرند
ايل عمرانلو به منظور سر حد داري و جلوگيري از تهاجم تركمن ها به منطقه فعلي به امر آقامحمّد خان قاجار آمده به طوري كه سنگره هاي موجود در ساحل خليج گرگان و نيز قلعه اي در شبه جزيره ميانكاله (سرتك ميان قلعه) اين ادعا را ثابت مي كند.

جوانان اين ايل در مواقع و مراحل مختلف حتي در پاي ركاب آقامحمّد خان عليه دشمنان منطقه اي و كشوري جنگيدند. به همين جهت آقامحمّد خان قاجار اراضي فعلي و آب اوان را به طور رايگان به افراد اين ايل هديه كرد و طبق فرماني كه از طرف فتحعلي شاه حكم شده طبق معمول سنواتي، كارگران دهات مجاور نهر، قريه اوان را تعمير و تحويل اين عمرانلو دهند، زيرا در مقابل اين كار سربازان ايل عمرانلو وظايف خود را در خدمت به مرزداري و مملكت با آسوده خاطر انجام دهند.

بنابراين دست زنديه ابتدا از مازندران و سپس سراسر ايران كوتاه و سلسله زنديه منقرض شد و مقدمات تاسيس رسمي سلسله قاجاريه در سال 1199هجري قمري در پاي تپه گراودين فراهم آمد.

قوميت و زبان مهمترين گروههاي اجتماعي در گلوگاه اينگونه است : اكثر اهالي گلوگاه جزء ايل و طايفه عمرانلو و ترك زبان بوده و عمده كمتري به نام كلبادي ها در گلوگاه ساكن اند كه غير از يك طايفه آنها به نام گلو (Golo) بقيه مهاجرند و از جاهاي ديگر در كلباد فعلي ساكن شده اند.

 

1393/06/03
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal