بيمارستان امام امل
۱۳۹۶ پنج شنبه ۲۳ آذر
br ENGLISH
حقايقي در مورد قليان، مواد معطر و اثرات ناگوار آن بر سلامت
 
  حقايقي در مورد قليان، مواد معطر و اثرات ناگوار آن بر سلامت


مقدمه:

از نظر تاريخي قليان توسط بوميان در بخش محدودي از منطقه افريقا و آسيا مصرف مي شد. تا اواخر قرن نوزدهم ميلادي و اوايل قرن بيستم، مصرف قليان با توتون بسيار تند و طبيعي بيشتر در بين افراد مسن و بيشتر در منطقه خاور ميانه شايع بود. با افزودن مواد معطر به توتون قليان در اوايل دهه 1990، مصرف قليان به شدت در بين جوانان اين منطقه رواج يافت و به سرعت به ساير كشورهاي جهان گسترش پيدا كرد. صنايع دخاني نقش قابل توجهي در ترويج مصرف قليان دارند. توليد تنباكوي معسل و طعم دار كليدي ترين تاكتيك اين صنايع در ايجاد جذابيت و جذب مشتري بوده است.

مهمترين عوامل گسترش مصرف قليان در جوامع:

-        افزودن مواد معطرو اسانس براي كم كردن سختي و تندي دود توتون و ايجاد جذابيت براي مصرف كنندگان

-        استفاده خانوادگي و گروهياز قليان بعنوان يك وسيله براي گذران اوقات فراغت

-        باور غلطدر مورد كم ضرر بودن يا بي ضرر بودن قليان بخاطر گذشتن مسير دود از آب و تصفيه آن (در حالي كه آب فقط براي كم كردن دماي دود حاصل از ذغال گداخته بوده و به علت مقاومت ايجاد شده، شدت پك زدن و ميزان عمق تنفسي و حجم دود ورودي به ريه ها را افزايش مي دهد).

تركيبات موجود در تنباكوي معسل يا ميوه اي و اثرات ناگوار مصرف آن بر سلامتي:

تنباكوي معسل / معطر حاوي 70 تا 80 درصد مواد افزودني و اسانس و تركيبات شيمياييمي باشد كه به دليل ايجاد بو و طعم ميوه هاي و گياهان پرفايده بسياري از جوانان و افراد را با ايجاد تصور ذهني غلط نسبت به مفيد بودن مصرف آن  گمراه مي كند. در بررسي هاي انجام شده روي اين نوع تنباكوها مقادير بسياري مواد سمي و سرطان زاي قطعي به ويژه تركيبات بنزن و هيدروكربن هاي معطر چند حلقوي (PAH)، و فلزات سنگين شناسايي شده است. لازم به ذكر است مواجهه با بنزن طي سه تا 15 سال باعث بروز سرطان به خصوص سرطان خون مي شود و بيشترين راه جذب آن از طريق تنفس مي باشد.

نتايج تحقيق روي 20 نمونه تنباكوي معطر/معسل در بازار ايران- سال هاي  1394 و 1395:

انواع مواد آروماتيك چند حلقوي،به ويژه تركيبات بنزن( اتيل بنزن، زايلن، بنزيل الكل، بنزآلدئيد، اتيل فتالات، اتيل آنيلينو بنزوات، آنترانيليك اسيد، بنزو فنون) نفتالين، متيل استر، بقاياي سموم آلي حشره كش و فلزات سنگيناز جمله سرب و جيوه شناسايي شده است.

تبعات ناگوار، حاد و چندگانه بهداشتي مصرف و مواجهه با دود قليان:

طبق گزارش سازمان جهاني بهداشت هر وعده مصرف قليان، دودي معادل مصرف 5 تا 10 پاكت سيگار (100 تا 200 نخ) وارد ريه فرد مي شود. دود دست دوم:  ميزان مواجهه با دود قليان براي اطرافيان معادل 5 تا 10 سيگار برآورد شده است. تماس و مواجهه با دود دست دوم قليان و نشستن در كنار جمع قليان كش ها براي اطرافيان و "خصوصا كودكان" بسيار خطرناك و آسيب رسان است.

دود دست سوم: رسوب بقاياي دود قليان روي فرش، ديوارهاي محل مصرف قليان (منزل و يا رستوران و ...) و لوازم شخصي موجب انتقال سموم سرطان زا به فرزندان و اطرافيان از طريق تماس پوستي كه جذب بسيار بالايي دارد مي شود. لازم به ذكر است بيش از 90 درصد افراد سيگاري و قلياني مواجهه قبل از 18 سالگي داشته اند.

بررسي هاي سيستماتيك از نتايج تحقيقات انجام شده، ارتباط معني داري بين مصرف قليان و سرطان هاي ريه، دهان، مري، معده و مثانه، بيماري هاي انسدادي مزمن ريوي، قلبي عروقي، سكته مغزي ، ناباروري مردان، ريفلاكس دستگاه گوارش و اختلالات سلامت روان را  نشان مي دهد.

 

-        ميزان منو اكسيد كربن ناشي از احتراق ذغال قليان 30 برابر بيشتر از اكسيژن است و اين خاصيت مانع جذب آن در آب شده و به طور مستقيم به ريه فرد مصرف كننده وارد مي شود.

-        75% موارد سرطان لب و حفره دهاني ناشي از مصرف دخانيات است كه دليل اصلي آن در بر داشتن عوامل سرطان زا و تماس مستقيم مخاط دهان با آن مي باشد .

-        افزايش 40 تا 80 درصد ابتلا به سرطان معده در افراد مصرف كننده قليان و مواد دخاني

-        90 درصد موارد سرطان ريه را افراد مصرف كننده دخانيات تشكيل مي دهد.

-        7000 ماده شيميايي كه سرطان زايي حداقل 70 نوع آن به اثبات رسيده است در دود قليان و مواد دخاني وجود دارد.

-        نيكوتين قابل حل در آب نيست و سموم موجود در دود قليان نيز محلول در آب نمي باشد فلذا آب موجود در ابزار قليان تاثيري بر كاهش سميت و سرطانزايي دود حاصله از مصرف قليان ندارد

-        ارتباط طغيان بيماري سل در منطقه مديترانه شرقي سازمان جهاني با مصرف قليانگزارش شده است

-        مقادير قابل توجهي از فلزات سنگين، تركيبات آروماتيك  و مواد سمي در دود حاصل از احتراق ذغال شناسايي شده است كه علاوه بر مواد سمي و سرطان زاي موجود در تنباكو، آسيب هاي مصرف قليان را افزايش مي دهد.

-        100 نوع هيدروكربن هاي چند حلقوي كه بيشتر آن عامل ايجاد سرطان است در اثر سوخت ناقص ذغال و مواد ناخالص محتوي آن توليد مي شود

-        دود دريافتي در هر وعده 60 دقيقه اي مصرف  قليان 200 برابر بيشتر از مصرف يك نخ سيگار است و به همين ترتيب حجم نيكوتين و مواد سمي دريافتي به مراتب بيشتر مي باشد.

-        نيكوتين ماده اي بسيار اعتياد آور است كه موجب وابستگي افراد مصرف كننده قليان به ساير محصولات دخاني و مواد اعتياد آور مي شود.

وجود مواد روان گردان در تنباكوهاي مورد استفاده در قليان: استفاده از گراس و حشيش در تهيه قليان

 برخي از سودجويان و عرضه كنندگان قليان براي جذب مشتري و سود بيشتر، اقدام به افزودن مواد مخدر و روان گردان به توتون مصرفي و الكل در آب محتوي ابزار قليان مي نمايند. در تحقيقات و بازرسي هاي انجام شده توسط دانشگاه هاي علوم پزشكي و اداره اماكن نيروي انتظامي در زمستان 1394 مقادير زيادي از انواع مواد روان گردان (گراس و حشيش ) كه در اين مراكز نگهداري، فرآوري و به همراه قليان عرضه مي شد، كشف، ضبط، توقيف و متخلفين بازداشت و به مراجع قضايي تحويل گرديدند.اين در حالي است كه برخي مخالفان برخورد با عرضه قليان، اين وسيله را مانعي براي رجوع جوانان به مواد مخدر مي دانند.

ابزارهاي قانوني در مورد ممنوعيت مصرف دخانيات در اماكن عمومي و عرضه قليان در مراكز غير مجاز:

v    كنوانسيون بين المللي كنترل دخانياتمصوب سال 1384 مجلس شوراي اسلامي:

ü     ماده 8: ممنوعيت استعمال دخانيات در اماكن عمومي براي محافظت افراد در برابر دود دست دوم اين محصولات

ü     ماده 11: جلوگيري از درج هر گونه پيام اغوا كننده روي محصولات دخاني كه ايجاد تصور ذهني غلط نسبت به كم خطر بودن اين محصولات بنمايد، بسته بندي محصولات دخاني از جمله وسيله قليان با درج پيام و تصاوير هشدار دهنده بهداشتي

ü     ماده 12: آموزش و اطلاع رساني در مورد خطرات مصرف و مواجهه با دود اين محصولات

ü     ماده 13: ممنوعيت جامع تبليغ، ترويج و حمايت از محصولات دخاني

ü     ماده 16: ممنوعيت فروش به افراد زير سن قانوني

ü     مواد 9 و 10: ممنوعيت افزودن عطر و طعم و الكل به مواد دخاني

v    قانون جامع كنترل و مبارزه ملي با دخانيات مصوب سال 1385 مجلس شوراي اسلامي:

ü     ماده 3: ممنوعيت جامع هرگونه تبليغ، حمايت، تشويق مستقيم و غير مستقيم و يا تحريك افراد به استعمال دخانيات

ü     تبصره ماده 7: توزيع فراورده هاي دخاني از سوي اشخاص فاقد پروانه فروش ممنوع است

ü     ماده 8: هرساله از طريق افزايش ماليات، قيمت محصولات دخاني به ميزان 10 درصد افزايش مي يابد.

ü     ماده 9: ادغام فعاليت هاي پيشگيرانه، درمان و توانبخشي افراد مبتلا به مصرف مواد دخاني و خدمات مشاوره ترك دخانيات در شبكه بهداشت و درمان

ü     ماده 12: ممنوعيت فروش مواد دخاني به افراد زير 18 سال

ü     تبصره 1 ماده 13: ممنوعيت مصرف دخانيات در اماكن عمومي

v    آيين نامه اجراييقانون جامع كنترل و مبارزه ملي با دخانيات مصوب هيات وزيران سال 1386:

ü     ماده7و8و9 مذكور كه بر اساس آن به منظور حفظ سلامت عمومي به ويژه محافظت در برابر استنشاق تحميلي مواد دخاني، استعمال اين مواد در اماكن عمومي ممنوع مي باشد.

v    ابلاغ دستورالعمل تعاريف و شمول تليغات، مصوبه نهمين جلسه ستاد كشوري كنترل دخانيات (اسفند 93):

ü     تعريف موارد شمول تبليغ و ترويج دخانيات (كه بايد مطابق ماده 3 قانون جامع كنترل دخانيات با آن برخورد شود):

-        نمايش محصولات دخاني و ابزارآلات مربوطه در معرض ديد عموم

-        استفاده از شكل و كاربرد عطر و طعم انواع مواد دخاني در توليد محصولات خوراكي و غيره وبالعكس

-        عرضه محصولات دخاني تخفيف دار يا خدمات تخفيف دار با عرضه محصولات دخاني

-        كاربرد تعابير گمراه كننده و محرك از قبيل ملايم، لايت، سبك، كم قطران، كم دود، بدون دود، يا ذكر خصوصيات و مقادير اجزاي محصولات دخاني و ابزار مصرفي آن با جملاتي نظير "ساخته شده از بهترين نوع توتون و تنباكو، مرغوب ترين نوع فيلتر"

 

 

 

 دبيرخانه ستاد كشوري كنترل دخانيات

                                   مركز سلامت محيط و كار

                                  معاونت بهداشت

1396/05/08
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal