بيمارستان امام امل
۱۳۹۶ شنبه ۱ مهر
br ENGLISH
نقش مديريت خشم و مديريت نظم در اصلاح الگو هاي رانندگي
 
  نقش مديريت خشم و مديريت نظم در اصلاح الگو هاي رانندگي

مولف : شهرام شيركوند

عموما در تعاملات اجتماعي و روابط بين فردي، مسئله ترافيك و رانندگي در شهر به‌عنوان يكي از مؤلفه‌هاي مهم زندگي شهري مورد توجه است، چرا كه مشكل ترافيك و رانندگي‌هاي تهاجمي و پيامدهاي ناشي از آن به‌ويژه در مناطق شهري، حيات فردي و زندگي اجتماعي همگان را متأثر مي‌كند.

امروزه در اغلب كشورهاي پيشرفته به لحاظ اهميت و نقش فرهنگ‌پذيري و ويژگي‌هاي شخصيتي افراد در رانندگي، قانونمداري، اجتناب و پيشگيري از حوادث و سوانح خياباني و جاده‌اي، در بررسي معضل ترافيك و حوادث ناشي از رانندگي‌هاي تهاجمي، بيشترين توجه به روانشناسي رانندگي معطوف مي‌شود. درواقع محورها و مباحث اصلي روانشناسي رانندگي يا روانشناسي ترافيك آميزه‌اي است از يافته‌هاي ديگر حوزه‌هاي مرتبط با روانشناسي همچون روانشناسي اجتماعي، روانشناسي شخصيت، روانشناسي رشد، روانشناسي سلامت، روانشناسي باليني و روانشناسي كاربردي. همه سخن اين است كه چگونگي نظام ارزش‌ها، باورها و نگرش‌ها، احساسات و انگيزه‌ها و مجموعه رفتارهاي فردي و اجتماعي انسان مي‌تواند به‌عنوان اصلي‌ترين عامل در تبيين معضل يا پديده ترافيك موردتوجه قرار گيرد.

منش اجتماعي و ويژگي‌هاي شخصيتي راننده، شرايط حاكم بر حوزه شناختي، احساسي و عاطفي، رفتاري، حسي و حركتي او مي‌تواند بيشترين نقش را در ارتباط با ترافيك و تصادفات رانندگي داشته باشد. مطابق گزارش‌هاي آماري، در اغلب كشورهاي جهان علت اصلي تصادفات رانندگي و حوادث جاده‌اي و خياباني، رانندگي تهاجمي است.

رانندگي افراد پرخاشگر

راننده پرخاشگر، راننده‌اي است كه با توسل به درگيري و خشونت، قصد انجام اعمال خلاف مقررات راهنمايي و رانندگي را دارد؛ اعمالي همچون تغيير مسير ناگهاني و خطرناك، سبقت غيرمجاز، رعايت نكردن فاصله مناسب طولي و عرضي، بوق زدن‌هاي مكرر، استفاده از نور بالا براي تنبيه ديگران، حركت سريع و تعقيب و گريز خودرويي، سرعت‌هاي نا‌بجا، مانور و تغيير مسير به‌طور مكرر، اشغال طولاني خط سبقت، ترمزهاي ناگهاني و مكرر، انحراف از مسير اصلي و عبور از خط مقابل براي رهايي از ترافيك غيرروان و قانون‌شكني و ديگر رفتارهاي ناپسند همراه با فحاشي و هتاكي به ديگران، در كارنامه رانندگي افراد پرخاشگر كاملا مشهود است.

از عوامل مؤثر در بروز رفتار پرخاشگرانه رانندگان مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

- صرف زمان، معطلي و كندي ترافيك

- مهارت نداشتن در رانندگي

- آلودگي‌هاي صوتي موجود در محيط

- مشكلات رواني راننده

- نابساماني ترافيك

- تأثير آلودگي هوا بر سيستم عصبي

اين عوامل به‌طور مجزا باعث بروز عكس‌العمل‌هاي نامناسب يا كاهش توانايي‌هاي فكري و جسمي راننده خواهند شد.
رانندگي يكي از مواردي است كه شخصيت انسان را در اجتماع آشكار مي‌كند و تقريبا مي‌توان گفت كه ابعاد فرهنگي رشد اجتماعي و ميزان ادب و علاقه او را نسبت به همنوعانش نشان مي‌دهد. نياز راننده به داشتن فرهنگ و تجربه بالا و اطلاع كافي از مسائل قانوني و فني، مقوله‌اي ضروري براي نشان‌دادن عكس‌العمل‌هاي مناسب است.

رفتارهاي تهاجمي در رانندگي

رفتار تهاجمي در رانندگي به آن نوع از رانندگي اطلاق مي‌شود كه راننده متأثر از سلطه احساسات و هيجانات نامتعادل و نامعقول، وسيله نقليه خود را به طرزي ناامن و خلاف مقررات هدايت مي‌كند.

رفتارها به‌طور اعم و رفتارهاي تهاجمي به‌طور اخص، در بستر بازخوردها، نگرش‌ها و باورهاي خاص پديدار مي‌شوند و تكوين بازخوردها و نگرش‌ها نيز متأثر از دو عنصر شناختي و احساسي است. به عبارت ديگر آميزه‌اي از تكوين تدريجي شناخت‌هاي حاصل از چگونگي قرار گرفتن پشت فرمان اتومبيل، تبلور رفتارهاي كلامي و حركتي، از دوران كودكي تا زمان رانندگي و احساسي كه به تناسب آن به‌صورت خوشايند يا ناخوشايند در هر فردي به‌وجود مي‌آيد، نگرش يا بازخورد او را نسبت به‌چگونگي رفتار تهاجمي در رانندگي تشكيل مي‌دهد و ريشه در اعماق وجود هر فرد دارد.

به‌طور كلي هيجان‌زدگي يا هيجان‌خواهي يا آزردگي هيجاني در رانندگي متأثر از سه مولفه اصلي است:

1 - وجود خصيصه‌هاي شخصيتي ناشكيبا، بي‌قراري و بي‌دقتي در امور

2 - قدرت‌طلبي و زورمداري

3 - بي‌پروايي و ياغي‌گري خياباني (‌جاده‌اي)

هر يك از مولفه‌هاي فوق مي‌تواند به الگوهايي از رفتارهاي تهاجمي و تخلفات خاص در رانندگي منجر شود. از آنجا كه ريشه اصلي رانندگي‌هاي تهاجمي و تخلفات رانندگي را مي‌توان در شرايط رواني و خصيصه‌هاي شخصيتي افراد متخلف يافت. شايسته است كه در مقابله با اين پديده شوم، توجه به مسائل روانشناختي و الگوهاي رفتار افراد قبل از اعطاي گواهينامه رانندگي و پس از آن در اولويت برنامه‌هاي اصلاحي قرار گيرد.

ارزيابي نگرش و بازخوردهاي داوطلبان دريافت گواهينامه رانندگي و راننده‌هايي كه تخلفات مكرر داشته‌اند، نسبت به پديده رانندگي و الگوي سالم رانندگي در خيابان‌ها و جاده‌ها و همچنين ارزيابي وضعيت رواني و هيجاني ايشان امري لازم و ضروري است.

يقينا برخي از شرايط رواني و نگرش‌هاي موجود در افرادي كه پشت فرمان اتومبيل مي‌نشينند، نظير نگرش‌هاي نه‌چندان مطلوب نسبت به منزلت و جايگاه اجتماعي پليس، احساس قانون‌گريزي، احساس تبعيض در جامعه، احساس بي‌تفاوتي يا خصومت نسبت به ديگران، عدم‌احساس امنيت رواني،تجارب ناخوشايندي از ناكامي‌ها، زودبرانگيختگي و هيجان خواهي و كم‌تواني در پيش‌بيني‌ها و برنامه‌ريزي‌ها و... مي‌تواند در الگوهاي رانندگي تهاجمي مؤثر باشد.

خشونت در رانندگي

شما پـشت چراغ قرمز منتظر سبز شدن چراغ هستيد كه مـاشيـن عقـبي يك دقيقه مانده تا چراغ سبز شود شروع مي‌كند بـه بـوق زدن و دسـت تــكان دادن كه چرا حركت نمي‌كني!

خـشونـت و پـرخـاشگري برخي رانندگان حين رانندگي به يكي از معضلات و عوامل استرس‌زاي زندگي روزمره تبديل شده است و چنانچه با اين معضل برخورد معقول و منطقي نشود مي‌تواند به نزاع‌هاي خياباني، تصادفات و حتي مرگ نيز منجر شود. برخي عوامل هستند كه بروز اين پديده را افزايش مي‌دهند:

1 - عوامل محيطي: ترافيك سنگين، آب و هوا (گرما، سرما و رطوبت زياد)، آلودگي صوتي، آلودگي هوا، تنگي وقت و عجله داشتن.

2 - عوامل رواني: تحت‌تأثير خشم، ترس، اضطراب، ناكامي‌ها، خواب آلودگي، درد شديد و داروها رانندگي كردن.
افرادي كه حين رانندگي به‌خشونت دست مي‌زنند به 2دسته تقسيم مي‌شوند:

1 - افرادي كه مقصر هستند و از روي غرض و به عمد دست به رفتارهاي خشونت‌آميز و غيرقانوني مي‌زنند.

2 - افرادي كه سهواً حين رانندگي رفتار خشونت‌آميز و غيرقانوني از خود بروز مي‌دهند و ما به اشتباه تصور مي‌كنيم آنها عمداً به چنين اعمالي دست زده‌اند.


مديريت خشم در رانندگي

1 - همواره يك راننده مؤدب و محتاط باشيد. از ايجاد شرايطي كه به تحريك ساير رانندگان مي‌انجامد خودداري كنيد.

2 - هميشه قوانين رانندگي را رعايت كنيد و كمربند ايمني خود را پيش از رانندگي ببنديد.

3 - فاصله مناسب و ايمن خود را با خودرو‌هاي ديگر حفظ كنيد. هيچ‌گاه با فاصله اندك به تعقيب خودروها نپردازيد.
4 - اگر در لاين سرعت مي‌رانيد و راننده‌اي مي‌خواهد از شما سبقت بگيرد به وي اجازه دهيد تا عبور كند.

5 - از نشان دادن حركات دست و يا صورت بي‌مورد و توهين‌آميز جدا خودداري كنيد.

6 - از بوق خودرو درست و بهنگام استفاده كنيد. بوق يك وسيله ارتباطي است، از آن براي مجازات ساير رانندگان استفاده نكنيد؛ كنترل بوق خودروي خود را به دست بگيريد!

7 - هرگاه با يك راننده عصباني مواجه شديد سعي نكنيد به اوضاع بحراني دامن بزنيد. از برقراري تماس چشمي با راننده خشمگين جداً خودداري كنيد.

8 - هرگاه راننده‌اي شما را به مبارزه طلبيد يا سعي در تحريك شما داشت، نفس عميقي بكشيد و بدون توجه، به مسير خود ادامه دهيد؛ به‌خودتان نگيريد.

9 - اگر احساس كرديد كه مقصر هستيد، اشتباه خود را بپذيريد و فورا با بالا آوردن دست خود عذرخواهي كنيد.

10 - شتابزده تصميم‌گيري نكنيد، شايد راننده مورد نظر شما عجله داشته باشد، عصباني باشد، راه را گم كرده، به فن رانندگي آشنايي كامل ندارد و يا به‌دنبال آدرس مي‌گردد. همواره خونسردي خود را حفظ كنيد.

11 - هيچ‌گاه عمل رانندگان ديگر را تلافي نكنيد.

12 - از استرس خود بكاهيد و حين رانندگي به يك موسيقي ملايم و آرامش‌بخش گوش دهيد.

13 - بردباري خود را افزايش دهيد و زود از كوره در نرويد.

14 - پيش از آنكه تصميم بگيريد عمل راننده ديگر را تلافي كنيد يا با وي گلاويز شويد از خود بپرسيد: آيا ارزش دارد كه وقت خود را هدر دهيد، به دردسر بيفتيد يا آسيب ببينيد؟

15 - قبل از سبقت گرفتن يا هرگونه تغيير مسير، راهنما بزنيد.

16 - هنگام استفاده از نور بالاي خودرو دقت كنيد.

17 - از سد معبر جدا خودداري كنيد و هنگام رانندگي با عابران پياده صحبت نكنيد.

18 - برنامه خود را طوري تنظيم كنيد تا به ترافيك برخورد نكنيد.

19 - از سلامتي خودروي خود پيش از رانندگي مطمئن شويد.

20 - زماني كه خسته، خواب‌آلود، خشمگين و مضطرب هستيد رانندگي نكنيد.

21 - حين رانندگي با تلفن‌همراه خود صحبت نكنيد.

22 - مقابل در پاركينگ‌ها پارك نكنيد و هنگام پارك خودرويتان به گونه‌اي پارك كنيد كه خودرو‌هاي ديگر قادر باشند از پارك خارج شوند.  

فهرست منابع مورد استفاده:

1-     مجموعه مقالات دكتر غلامعلي افروز ؛سايت مرجع دانش

2-     ابراهيمي قوام ، صغري ،هوش هيجاني و روانشناسي رانندگي ،مجله مطالعات مديريت ترافيك ،شماره 11

3-     سايت علمي دانشجويان ايران

4-     سايت جوان امروز

5-     مركز اطلاع رساني خانواده(شميم)

سخن سردبير :   اين مطلب در تاريخ    2/ اسفند /93    در اين پايگاه و سهوا بدون ذكر نام مولف و برگرفته از يك روز نامه منتشر شده است كه هم اكنون در اين صفحه با ذكر نام مولف باز نشر مي شود.

1396/05/08
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal