معاونت اجتماعی
۱۳۹۷ چهارشنبه ۳۰ آبان
تعريف سازمانهاي مردم نهاد

 

تعريف سازمانهاي مردم نهاد

سازمان‌هاي مردم‌نهاد،  سَمَن يا اِن جي اٌ  (( Non governmental Organization  كه به‌اختصار  NGO ناميده ميشود دركلي‌ترين معناي خود، به سازماني اشاره مي‌كند كه مستقيماً بخشي از ساختار دولت محسوب نمي‌شود اما نقش بسيار مهمي به‌عنوان واسطه بين فرد  فردِ  مردم و قواي حاكم و حتي خود جامعه ايفا مي‌كند.

بسياري از سازمان‌هاي مردم‌نهاد، غيرانتفاعي و مستقل از دولت هستند و بودجه اين سازمان‌ها از راه كمك‌هاي مردمي و در مواردي نيز با كمكِ سازمان‌هاي دولتي، دولت يا تركيبي از اين روش‌ها و در قالب پروژه‌هاي مشترك تأمين مي‌شود.

موضوع فعاليت سازمان مشتمل بريكي ازموارد علمي ، فرهنگي ، اجتماعي ، ورزشي ، هنري ، نيكوكاري وامورخيريه ، بشردوستانه ، امورزنان ، آسيب ديدگان اجتماعي ، حمايتي ، بهداشت و درمان ، توانبخشي ، محيط زيست ، عمران وآباداني و نظايرآن  يا مجموعه اي ازآنها مي باشد.


ويژگيهاي اساسي سازمانهاي مردم نهاد

1. غيرانتفاعي بودن: اين سازمانها با انگيزه سودجويي شكل نگرفته اند و در پي كسب سود براي اشخاص يا دسته هاي خاص نيستند. هر چند سازمانهاي غير دولتي مي توانند در فعاليتهاي بازرگاني مشاركت كرده، توليد سود و سرمايه كنند. ولي سود و سرمايه آنها بايد صرفاً براي اجراي ماموريت سازمان به مصرف رسد يا در سازمان سرمايه گذاري شود.

2. نداشتن وابستگي به دولت: سازمانهاي غيردولتي را مردم تاسيس مي كنند و عموماً دولتها در ايجاد و مديريت آنها نقش چنداني ندارند؛ از قبيل انجمنها، مجامع، گروههاي حرفه اي، سازمانهاي خيريه و مذهبي. به ديگر سخن، اين سازمانها در ساختار ديوان سالاري دولتي جايي ندارند. با وجود غير دولتي بودن اين سازمانها، برخي دولتها با هدف گسترش مشاركتهاي مردمي در تاسيس و مديريت اين سازمانها دخالت مي كنند.

3.داوطلبانه: خصلت عمده سازمانهاي غيردولتي آن است كه مردم به صورت داوطلبانه آنها را تشكيل داده اند. با آنكه اين سازمانها بايد تابع قوانين و مقررات موجود باشند، اما هيچ تشكيلات دولتي نبايد در شرايط عادي دستور ايجاد، اداره و انحلال آنها را صادر كند و هرچند اين سازمانها به استخدام كارمند اقدام مي كنند، به مشاركت داوطلبانه بسياري از افراد علاقه مند، براي خدمت در هيئت مديره و كمكهاي ديگر متكي هستند.
4.برخورداري از شخصيت حقوقي : براي گسترش فعاليت سازمانهاي غيردولتي، قوانيني وضع مي شود كه بر اساس آن اين سازمانها به ثبت مي رسند و از شخصيت حقوقي مستقل برخوردار مي شوند. اين امر موجب جلب اعتماد مردم به آنها مي شود و از اين طريق مي توانند با سازمانهاي دولتي قرارداد امضا و از تسهيلات مختلفي نظير وام بانكي استفاده كنند.
5. مديريت دموكراتيك و مشاركتي : محققان معتقدند كه در اين سازمانها فرايند دموكراتيك يا مردم سالاري اهميت بالايي دارد؛ زيرا اين روند، مشاركت مستمر افراد داوطلب را تضمين مي كند. ماهيت مردمي سازمانهاي غيردولتي اقتضا مي كند كه فرايند اداره آنها از پايين به بالا و مشاركتي باشد. بر همين اساس نيز مديران آنها از سوي اعضا انتخاب و در صورت نارضايتي از عملكردشان بركنار مي شوند. اين ويژگي سبب مي شود كه اعضا همواره بر عملكرد مديران نظارت داشته و مديران پاسخگوي عملكردشان در برابر اعضا باشند و به اين ترتيب نيز سازمان از پويايي بيشتر برخوردار شود. بنابر اين، هر چه سازمانها به سوي نخبه گرايي حركت كنند از ماهيت دموكراتيك بودن به دور خواهند شد.
6.خودگرداني : سازمانهاي غيردولتي، از نظر مالي خودگردان هستند. هرچند آنها از دولت، افراد خير، سازمانهاي بين المللي و... كمكهايي دريافت مي كنند، اين كمكها نبايد به گونه اي باشد كه وابستگي شان را به منابع كمك دهنده فراهم كند و آنها را از اهداف و تعهدات اجتماعي شان دور سازد.

7. غيرسياسي بودن : اين سازمانها تعهد اجتماعي دارند. هدف اساسي آنها خدمت به اجتماع، فقرا، گروههاي آسيب پذير، رفع تبعيضهاي جنسي، نژادي، مشكلات محيطي و... است. ساز و كارهاي تاسيس سازمانهاي غير دولتي نيز با سازمانهاي سياسي(احزاب) متفاوت است و معمولاً آنها در زمان تاسيس تعهداتي مبني بر وارد نشدن به حوزه هاي سياسي مي سپارند.
8- معافيت مالياتي : همان طور كه سازمانهاي غيردولتي بصورت غيرانتفاعي اداره مي شوند و با هدف خدمت رساني به اقشار آسيب پذير و توسعه اجتماعي فعاليت مي كنند ،از پرداخت ماليات با شرايطي معاف هستند.

طبقه بندي سازمانهاي مردم نهاد

باتوجه به اساسنامه هايي كه سازمانهاي مردم نهاد براي فعاليت خود تدوين مي نمايند ، اين سازمانها برحسب ساختار يا نوع عضويت ، به دو دسته كلي تقسيم مي شوند:


الف : سازمانهاي مردم نهاد عضوپذير
ب : سازمانهاي مردم نهاد هيات امنايي

الف ) سازمانهاي مردم نهاد عضوپذير : ساختار اين دسته از سازمانها برمبناي عضوپذيري استوار است و بعداز تاسيس سازمان ، هرفرد علاقه مند و داوطلبي كه داراي شرايط عضويت مقرردراساسنامه باشد ، مي تواند با ارائه درخواست ، به عضويت پذيرفته شود. درسازمانهاي عضوپذير تعداد اعضا دراساسنامه محدود نبوده و هيات مديره مي تواند از علاقه مندان و داوطلبان جهت عضويت در سازمان ، دعوت بعمل آورد. تعداد دقيق اعضاي اين سازمانها، در اساسنامه ذكر نمي شود و معمولا قبل از برگزاري مجامع عمومي ، هيات مديره تشكل ، تعداد دقيق اعضا را اعلام مي كند و برحسب آن جلسات مجامع عمومي با حضور نصف بعلاوه يك اعضا رسميت مي يابد. كليه امور سازمانهاي عضوپذير ازقبيل انتخاب مديران و بازرسان ، تعيين خط مشي ، تصويب ترازنامه و صورتهاي مالي ، تغييراساسنامه و ... توسط اعضا در جلسات مجامع عمومي اتخاذ تصميم مي شود.

ب ) سازمانهاي مردم نهاد هيات امنايي : ساختار اين دسته از سازمانها هيات امنايي است ، به اين ترتيب كه در بدو تاسيس سازمان ،گروهي از افراد بعنوان هيات امنا مشخص گرديده و كليه امور ازقبيل انتخاب مديران و بازرسان ، تعيين خط مشي ، تصويب صورتهاي مالي و ... توسط اعضاي هيات امنا در جلسات مجامع عمومي انجام مي شود . تعداد دقيق اعضاي هيات امنا در اساسنامه قيد مي شود و جلسات هيات امنا با حضور نصف بعلاوه يك اعضاي هيات امنا رسميت پيدا مي كند.تعداد اعضاي هيات امنا با نظر خود آنها، قابل افزايش و كاهش است و درهرصورت تعداد دقيق آن در اساسنامه مشخص مي شود. كليه امور سازمانهاي هيات امنايي ازقبيل انتخاب مديران و بازرسان ، تعيين خط مشي ، تصويب ترازنامه و صورتهاي مالي ، تغييراساسنامه و ... توسط اعضاي هيات امنا در جلسات مجامع عمومي اتخاذ تصميم مي شود. هيات مديره و بازرسان سازمانهاي امنايي ، غالبا از بين اعضاي هيات امناء انتخاب مي شود.

تفاوت عمده اين دو دسته از سازمانهاي مردم نهاد دراين است كه در سازمانهاي عضوپذير محدوديتي براي تعداد اعضا وجود ندارد و باتوجه به اينكه اعضاي سازمان از حق راي و حق انتخاب شدن برخوردار هستند ، لذا امكان جلب مشاركت اقشار مختلف مردم ، ورود اعضاي جديد ، چرخش مديريت و تغيير مديران درمجامع عمومي وجود داشته و اعضاي سازمان از حق انتخاب بيشتري در زمينه مديريت سازمان و نحوه اجراي اهداف برخوردار هستند. ولي در سازمانهاي هيات امنايي ، ازآنجائيكه تعداد اعضاي هيات امناء محدود و مشخص مي باشد ، لذا كليه تصميمات نيز غالبا دريك چهارچوب مشخص توسط افراد خاص اتخاذ مي شود و امكان تغيير و تحول بسيار محدود است .

 

انواع پروانه فعاليت سازمانهاي مردم نهاد


1. پروانه فعاليت  تشكلهاي مردم نهاد :  با مشاركت اشخاص حقيقي (حداقل 5 نفر شهروند ايراني)

2. پروانه فعاليت شبكه تشكلهاي مردم نهاد:  بامشاركت اشخاص حقوقي (حداقل 5 تشكل ايراني )
3. پروانه فعاليت NGOs خارجي در ايران : تشكلهاي مردم نهاد بين المللي و خارجي

 

معافيت مالياتي سازمانهاي مردم نهاد

شرايط لازم  جهت برخورداري از معافيت مالياتي ماده 139  قانون مالياتهاي مستقيم 
نكته مهم : معافيت مالياتي سازمانهاي مردم نهاد معافيت مشروط مي باشد و اعطاي معافيت صرفا در صورتي انجام مي شود كه مقررات ذيل در فعاليت سازمان لحاظ شود :

1.        ثبت شخصيت حقوقي 

2.        اخذ مجوز (پروانه فعاليت ) از مراجع قانوني ذيربط 

3.      تصريح اساسنامه بر مفاد ماده 139 ق . م . م . ( ماهيت غيرانتفاعي و  پيگيري امورعام المنفعه ، حق معامله و برداشت شخصي ، تعيين تكليف اموال قبل و بعد از انحلال )

4.      افتتاح حساب بانكي و انجام كليه امورمالي از طريق بانك

5.      تشكيل پرونده  دراداره امور مالياتي محل اقامت بلافاصله بعد از دريافت پروانه فعاليت + اخذشماره اقتصادي

6.       تعيين ناظر مالي توسط اداره دارايي 

7.      تسليم اظهارنامه مالياتي درپايان هرسال مالي توسط سمن .

8.      تمركزكليه فعاليتها در چهارچوب موضوع فعاليت و اهداف مندرج دراساسنامه مصوب و عدم انجام فعاليتهاي تجاري صرف .

 

 

 

1397/07/25
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal