شبکه بهداشت و درمان فریدونکنار
۱۳۹۹ پنج شنبه ۲۳ مرداد
br ENGLISH
تاریخ: 1398/07/16 تعداد بازدید: 126
بازي براي تكامل كودكان
118 بازي براي تكامل كودكان
مرضيه پيرعلي )عضو هيئت علمي گروه كاردرماني دانشكده توانبخشي دانشگاه
علوم پزشكي اصفهان(
زهرا دارابي )دانشجوي كارشناسي كاردرماني(
ريحانه محمد حسني )دانشجوي كارشناسي كاردرماني(
دكتر اميد يقيني )فوق تخصص مغز واعصاب كودكان،
عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان(
118 بازي و تمرين براي تكامل كودكان
دانشگاه علوم پزشكي اصفهان
مركز تحقيقات رشد و نمو كودكان
مركز جامع تكامل كودكان
مقدمه
هر كودك در مسير زندگي خود از موقع به دنيا آمدن تا بزرگسالي هم از نظر
ابعاد بدني و نيز از نظر توانايي هاي ذهني حركتي تغيير مي كند كه اين تغييرات
باعث مي شود كه يك نوزاد به يك فرد بزرگسال با توانايي هاي بيشتري تبديل
شود. در اين بين گروهي از كودكان به دلايل مختلف از جمله مشكلات
ژنتيكي، بيماري هاي عفوني، اختلالات ساختماني مغزي و يا انواع مختلف
بيماري هاي عضلاني و عصبي، سير تكامل حركتي و ذهني خود را به صورت
مناسب طي نمي كنند. از طرفي ديده شده است كه مداخلات توانبخشي مي
تواند مخصوصا در كودكان زير 5 سال باعث بهبود عملكرد ذهني و حركتي اين
كودكان هم در كودكي و هم در آينده شود به گونه اي كه تعداد زيادي مي
توانند در صورتي كه در معرض توانبخشي مناسبي قرار بگيرند، فرد توانمندي در
جامعه شوند ولي در صورتي كه اين اقدامات ناديده گرفته شود، شايد هميشه
فردي وابسته و ناتوان در جامعه شود. كودكاني كه در طيف هاي مختلف
اختلالات تكاملي مانند اوتيسم، فلج مغزي، بيش فعالي، نقص توجه، اختلالات
يادگيري، اختلال هماهنگي رشدي، تاخير حركتي و غيره هستند علائم متفاوتي
دارند كه ممكن است اين علائم در بسياري از اين اختلالات به طور همزمان
وجود داشته باشد مانند مشكلات توجهي و هوشياري پايين در محيط،
1
مشكلات حسي، ضعف در طرحواره بدني وآگاهي بدني، مشكلات هماهنگي بين
اندام هاي بدن، سرعت عمل پايين، ظرفيت پايين در حافظه، كندي در يادگيري،،
مشكل در حركت هاي درشت و ظريف، تعادل كم و بسياري موارد ديگر. كاردرماني
يكي از درمان هاي رايج توانبخشي اين مشكلات است و به همراه آن ارائه
تمرينات و بازي هايي كه والدين بتوانند در هر موقعيتي در منزل، با انجام آن به
بهبود اين مشكلات كمك كنند اهميت زيادي دارد. به همين منظور در اين كتاب
فعاليت هايي طراحي شده است كه خانواده ها با وسايل موجود در منزل بتوانند
انجام دهند و در راستاي رفع اين مشكلات به كودكان خود كمك كنند. بازي هاي
اين مجموعه به ترتيب رده هاي سني و سطح آسان به سخت طبقه بندي شده
است. كه بازي هاي ابتدايي آن مناسب براي شدت مشكلات زياد و سن هاي پايين
تر است و به تدريج رده سني و سطح پيچيدگي بازي ها افزايش مي يابد.
2
فهرست مطالب
بازي هاي نوزادان تا يك سالگي ……..…..…………… 5
بازي هاي كودكان يك تا سه سال …...……………….10
بازي هاي كودكان سه تا پنج سال ….………………..17
بازي هاي كودكان پنج سال به بالا ………..………..32
3
بازي هاي نوزادان تا يك سالگي
4
-1 وسايل بازي مناسب كودكان زير 1 سال
• تا 6 ماهگي كودك: جغجغه هاي دستي، فرفره، عروسك هاي كوچك قابل
اويختن به گهواره )به ويژه اگر داراي حركت و صدا باشند( حلقه هاي قابل
شستشو كه بتواند در دست بگيرد و در دهان بگذارد .
•6 ماهگي به بعد: جغحغه هاي پايه دار، حيوانات عروسكي تو پر، عروسك هاي
پلاستيكي نرم كه با فشار دادن، پرتاب كردن و كوبيدن روي ان صدا ميدهند،
اسباب بازي هاي كوكي كه صدا ميدهند و حركت مي كنند( فوايد اين بازي
تحريك شنيداري، حس عمقي، لامسه، تقويت عضلات چشم و دنبال كردن
اشيا و ادراك بينايي مي باشد.
• يك توپ كوچك نرم انتخاب كنيد، آن را در يك ظرف درپوش دار بگذاريد. از
بچه بپرسيد توپ كجا رفت؟ او را تشويق كنيد كه در ظرف را باز كند و توپ
بيرون بيفتد مثل جعبه هايي كه دلقكي بيرون مي پرد، بيرون افتادن توپ هم
براي او جالب خواهد بود. اين بازي راهي است كه به كودك مي آموزد كه
چيزهايي كه او نمي بيند ممكن است وجود داشته باشد. اين بازي، آموزش ثبات
هدف و شي است و براي توجه و هوشياري مناسب است.
• ظرفهاي پلاستيكي يا ظروف ماست و يا كاسه هاي نشكن براي اين بازي
مناسب مي باشد. از اين ظروف براي ايجاد يك برج استفاده كنيد، به كودكتان
كمك كنيد كه برج را بريزد، اين فعاليت به او ياد خواهد داد كه نشانه گيري
يك هدف را بياموزد و باعث بهتر شدن هماهنگي چشم ودست مي شود، در
حالي كه ريختن و چيدن را هم ياد خواهد گرفت.
2 - چند بازي مناسب براي كودكان زير 1 سال
5
• راه ديگر براي تقويت مفهوم ثبات هدف )ثبات مفهوم به اين معني است كه اگر
وسيله اي از جلو چشم كودك خارج مي شود كودك بفهمد كه هنوز آن شي
وجود دارد( به وسيله مخفي كردن يك اسباب بازي صدا دار زير پتو و يا حوله
است. ابتدا اسباب بازي را به طور جزئي با پتو بپوشانيد سپس صداي اسباب
بازي را در بياوريد و او را تشويق كنيد كه اسباب بازي را پيدا كند، دوباره اسباب
بازي را پنهان كنيد، البته اين بار به صورت كامل، بازي را تكرار كنيد، در
صورت پيدا كردن اسباب بازي، كودكتان را تشويق كنيد .
• زمان حمام را به زمان اكتشاف و بازي تبديل كنيد. قاشق هاي پلاستيكي و آب
پاش و كاسه هاي پلاستيكي را در وان كودكتان بگذاريد، او با آنها ريزش آب را
خواهد ديد و از آنها لذت خواهد برد. تفريح ديگري هم مي توان كرد، يك
اسفنج را به كودكتان بدهيد اسفنج را خيس كنيد، او از فشار دادن اسفنج و
ريزش آب لذت مي برد. اين بازي باعث افزايش دقت به محيط، يكپارچگي
حسي و هماهنگي چشم و دست خواهد شد.
• نزديك كودكتان بنشينيد البته اين كار بستگي به سن كودكتان دارد مي توانيد
او را بخوابانيد. به او بگوييد كه قصد داريد بخوابيد و چشمهايتان را ببنديد، بعد
از چند ثانيه چشمهايتان را باز كنيد و مشتاقانه به او سلام كنيد يا زمان را به او
بگوييد مث لاا صبح بخير يا عصر بخير كه او زمانها را هم درك كند. ديدن
چشمهاي مامان كه باز است و شنيدن صداي تبريكش معمولاا ايجاد خنده
خواهد كرد بعد از چند دور، مكث خود را هنگام خواب بيشتر كنيد احتمال هست
كه كودك حدود 6 ماهتان و يا بيشتر شروع به جيغ زدن كند و يا حتي به
صورت شما ضربه بزند تا شما بيدار شويد !
اين فعاليت باعث ايجاد تماس چشمي و توجه بينايي مي شود كه براي
كودكان با هوشياري پايين و اختلالات طيف اوتيسم مناسب است.
6
• با كودكتان به بيرون از خانه برويد، تنوعي از برگها را براي او جمع كنيد، به او
اجازه بدهيد آنها را بلند كند و با دستانش بازرسي كند، بديهي است كه اين كار
با نظارت شما انجام خواهد شد. برخي از برگها را در دستتان جمع كنيد تا او آنها
را بازرسي كند و با جنس آنها آشنا شده و نيز دريابد كه برگهاي خشك صدا هم
خواهد داشت. با استفاده از يك برگ بزرگ بازي دالي موشه را با او انجام دهيد.
اين فعاليت براي ادراك حسلامسه فوايد زيادي دارد.
• اين بازي كمي كثيف كاري است اما براي كودكتان بسيار جالب خواهد بود.
كودك 8 تا 12 ماهتان را روي صندليش يا روي زمين بنشانيد. در مقابل او يك
برگه و چندين غذاي پوره اي رنگي كه صاف شده است قرار دهيد، او را تشويق
كنيد كه با دستانش نقاشي كند، خواهيد ديد كه او شاهكار خواهد ساخت. مي
توانيد غذاها را در صورت اجازه پزشك بافت دار تهيه كنيد )به دليل در دهان
بردن كودك( كه نقاشي او بافت دار باشد. اين فعاليت براي ادراك حس لامسه
مفيد است.
• هر بار كه يك نوع بازي "دالي" با كودك انجام مي شود، هزاران اتصال جديد
بين سلول هاي مغزي او شكل مي گيرد يا اتصالات قبلي پايدارتر مي شود.
• در 3 ماه اول كودك با دست و پاي خودش بازي مي كند و از اين طريق با
اعضاي بدنش اشنا مي شود. بنابراين اگر يك كودك كم توان نمي تواند
اينگونه بازي كند والدين مي توانند به او كمك كنند، بنابراين دست و پايش را
تكان دهيد و ماساژ دهيد، انگشتانش را به دهانش ببريد و پاهايش را نزديك
صورتشبياوريد تا با اعضاي مختلف بدنشبازي كند.
7
• كودك ظرف چند ماه اول زندگي خود مي تواند با دست اشيا كوچك را بگيرد و
نسبت به اسباب بازيهاي رنگي و صدا دار عكس العمل نشان دهد و با چشمانش
انها را دنبال كند و غالبا انها را به دهان ببرد در اين كار به كودك كمك كنيد و
اسباب بازي هاي ساده و بي خطر و تميز در اختيار او قرار دهيد مثل جغجغه، فرفره
و توپ ها و يا عروسكهاي فشاري. اين كار باعث بهبود هماهنگي چشم و دهان و
بهبود تشخيصدهان مي شود.
• دور شيشه شير كودك پارچه هايي با رنگ هاي متنوع و جذاب ببنديد تا همزمان
با استفاده از شيشه شير، توجه بينايي او را هم درگير كنيد.
• نوزاد را روي پارچه ابريشمي يا پنبه اي بغلتانيد و اجازه دهيد بدن نوزاد مستقيما با
پارچه تماس پيدا كند. اين كار باعث فراهم شدن تحريكات لامسه براي نوزاد مي
شود.
• دور دستان يا پاهاي نوزاد زنگوله هاي كوچكي با نخ ببنديد تا هنگامي كه كودك
دست يا پايش را تكان مي دهد به صدا درآيد و موجب فراهم شدن تحريك
شنيداري و آگاهي از اندام ها براي كودك شود.
8
بازي هاي كودكان يك تا سه سال
9
• كودكتان را روي زمين در مقابلتان بنشانيد و يك ماشين اسباب بازي را روي
زمين حركت دهيد او را تشويق كنيد كه بعد از شما اين كار را انجام دهد سعي
كنيد كه رفت و آمد ماشين را با او ادامه دهيد و سپس ماشين را هل داده تا با
برجي كه با مكعب ها يا كاسه ها ساخته شده برخورد كند اين كار كنترل اشيا
در دست و هماهنگي چشم و دست و توجه بينايي را به او ياد خواهد داد.
• چندين شي بافت دار را به كودك بدهيد، مثلاا يك تكه مقوا، روسري نرم، تكه
هاي چمن و ماسه و ... حتم اا تا انتهاي بازي در كنار او باشيد و مراقب باشيد
چيزي را در دهانش نگذارد. همراه هم همه چيز را بازرسي كنيد تا از اين طريق
هماهنگي بين اطلاعات ديداري و لامسه براي او ايجاد شود و بفهمد چيزي كه
مي بيند چه جنسي دارد.
• در سن 1 سالگي، انواع وسايل نقاشي در اختيار او قرار دهيد و در صورتي كه
نمي تواند مداد در دست بگيرد از رنگ انگشتي استفاده كنيد ولي مراقب باشيد
كه آن را در دهان نبرد.
• روي يك پارچه بزرگ خز دار از كودك بخواهيد در صورتي كه تاپ و شلوارك
پوشيده روي ان غلت بزند و خودمان هم مي توانيم همراه كودك اين كار را
انجام دهيم تا كودك لذت بيشتري ببرد و يا مي توانيم از كودك بخواهيم روي
ان پارچه فعاليت مورد نظر خود مانند نقاشي را انجام دهد. اين فعاليت براي
حس لامسه و كودكاني كه از تماس لمسي و بدني دوري مي كنند مناسب
است.
• به كودك اجازه دهيد ژله و كته وكنجد و مواد غذايي اين چنيني را با دست
بخورد. اين فعاليت براي خودآگاهي و تنظيم حس عمقي و هماهنگي انگشتان
كودك مناسب است .
10
• براي از بين بردن ترس كودكان در برابر تاريكي، كمك گرفتن از بازي هايي
كه در تاريكي ميتوان آنها را انجام داد مفيد است .
• مانند بازي نور و سايه كه در تاريكي انجام مي شود. در بازي نور و سايه پدر يا
مادر با انگشتان دستشان و حركت آن، مي توانند روي ديوار شكل هاي
مختلفي ازجمله پرنده يا حيوان بسازند. )اين كار در يك اتاق تاريك به همراه
يك چراغ قوه انجام ميشود(. توجه و تمركز، ادراك بينايي، از بين رفتن ترس از
تاريكي از فوايد اين تمرين است.
• از كودك بخواهيد روي زمين نشسته و پاهايش را از هم باز كند. توپي را به
سمت او هل دهيد و از او بخواهيد توپ را بگيرد. با پرتاپ توپ به سمت راست
و چپ كودك و با افزايش سرعت توپ تمرين را سخت تر كنيد. تمرين براي
تقويت هماهنگي و مهارتهاي حركتي و تمركز مناسب است .
• براي كودك اسباب بازي هاي رنگي و يا وسايل آشپزخانه رنگي تهيه كنيد و به
او كمك كنيد كه اسباب بازيهاي با رنگ مشابه را در كنار هم بگذارد. مث لاا
سيب قرمز و ماشين قرمز و توپ قرمز بايد در يك طرف باشد. در اين بازي به
او كمك مي كنيد كه كم كم با همرنگي و سپس رنگها آشنا شود .
• به مرور مهارتهاي دستي كودك گسترش پيدا مي كند: انواع سازه ها )لگو ها(،
وسايل خانه داري، پازل هاي مختلف، مدل هاي كوچك از وسايل واقعي مثل
راديو، چرخ خياطي، دوربين و وسايل ورزشي براي او بسيار جالب است و يكي از
مهم ترين علاقه كودك در اين سن، قصه گوش دادن و نقاشي كردن است.
مثلا مادر ابتدا هر پاراگراف را براي كودك بخواند و بعد از آن، پاراگراف را به
صورت نمايشعروسكي براي كودك بازي كند .
11
• از كودك بخواهيد سكه ها را داخل قلك يا عدس را داخل بطري آب معدني
بياندازد، يا به جاي عدس از خلال دندان استفاده كنيد. اين تمرين براي افزايش
توجه و تمركز و هماهنگي چشم و دست مناسب است .
• مقداري شن را توي سيني در مقابل كودك قرار دهيد و از او بخواهيد با استفاده از
انگشتانش روي شن ها نقاشي بكشد.اين تمرين موجب تقويت حركات ظريف
انگشتان مي شود.
• از كودك بخواهيد روي سطح شيب دار قل بخورد. اين فعاليت موجب تحريك
سيستم وستيبولار كودك شده و تمريني براي تقويت نگه داشتن و كنترل سر در
فضا است.
• يك ظرف آب در اختيار كودك قرار دهيد و از او بخواهيد با يك تكه اسفنج آب را
از درون ظرف خالي كند. يا با استفاده از اسفنج به گلدان آب بدهد. اين تمرين
براي تقويت و تنظيم حسعمقي مناسب است.
• سبد كوچكي به پشت كودك بسته و از كودك بخواهيد توپ ها را از روي زمين
جمع كرده و داخل سبدش بياندازد.اين تمرين موجب تقويت مهارت هاي حركتي،
افزايشدامنه حركتي دست و تمركز مي شود.
• بازي هاي گروهي مانند قايم باشك، خاله بازي، عمو زنجير باف )افزايش مهارت
هاي ارتباطي و كلامي، بهبود روابط اجتماعي، يادگيري قوانين و رعايت آن،
افزايشاعتماد به نفسكودك، تقويت حس همكاري، تقليد(
12
• انواع پازل و جورچين بخصوص پازل اعضاي بدن انسان يا حيوانات كمك به
آموزش مفاهيم، اشكال، درك اعضاي بدن، هماهنگي چشم و دست ،عبور ازخط
وسط، ادراك بينايي، جهت يابي و توجه مي كند مثلا براي پازل ساخت ادمك،كه
بايد اعضاي بدن را درست در جاي خود بچيند تا ادمك بوجود ايد، ابتدا كودك را
مقابل اينه ببريد و اعضاي بدنش را به او نشان دهيد و چندين بار برايش تكرار
كنيد حتي دست ويا پايش را به اينه بچسبانيد تا بيشتر توجه كند و بعد براي درست
كردن پازل، ابتدا يكبار خودتان آدمك را درست كنيد تا كودك ببيند بعد ان را
خراب كنيد و دوباره از نو بچينيد و از كودك بخواهيد فقط قطعه اخر مثل پا را
بچيند و بعد از كودك بخواهيد تا به كمك شما و راهنمايي شما پازل را خودش
كامل خراب و از نو بچيند .
• انواع صفحه ي سوزني و يا انواع پگ بورد در سايز هاي مختلف )اموزش اشكال،
مفاهيم، رنگ ها، اندازه ها، تقويت حركات ظريف، توجه(. مثلا چيدن انواع استوانه
ها از بزرگ به كوچك در يك رديف يا چيدن تمام استوانه هاي همرنگ در يك
رديف بدون در نظر گرفتن سايز و اندازه انها و يا قرار دادن مثلث، مربع، دايره در
جاي خود و ...
• براي آموزش لگو ها، پازلها و پگ بوردها: ابتدا از نوع بسيار ساده و تكميل شده ي
آن استفاده كنيد و تكميل شده ي آن را مقابل كودك قرار دهيد و بعد به او نشان
دهيد كه آن را چگونه خراب مي كنيد و بعد در مقابل كودك خودتان شروع به
چيدن آن كنيد و آن را بسازيد تا او ببيند و قطعه آخر را از كودك بخواهيد تا سر
جايش بگذارد، وقتي با كار اشنا شد قطعات بيشتري را برداريد تا او بچيند و در
نهايت تمام قطعات را برداريد تا او به تنهايي بچيند.
13
• اين بازي راهي براي ارام كردن كودك در زمان شلوغ كاري و هيجان زياد است:
كودك درون جعبه كارتني قرار مي گيرد و در اين فضاي محصور روي كف و
ديواره كارتن شروع به نقاشي مي كند.
• با كشيدن دور تا دور دست خود و كودك روي كاغذ يا مقوا، از كودك بخواهيد
دور دستش را با قيچي در بياورد و بعد تشخيص دهد كدام دست متعلق به مادرش
و كدام يك متعلق به خودش است. ادراك بينايي، تقويت مهارت هاي ظريف و
دستي، توجه، قيچي كردن، تشخيصبزرگي و كوچكي از فوايد اين تمرين است.
• روي تخته تصوير آدمكي را بكشيد، سپس از كودك بخواهيد رو به آن بايستد و
شما نقاطي از پشت بدن كودك را لمس كنيد. از كودك بخواهيد محل لمس شده
روي بدنش را روي آدمك نشان دهد. اين تمرين باعث تقويت آگاهي بدني مي
شود.
• در غياب كودك تعدادي شكلات به صورت پراكنده روي فرش قرار دهيد. از
كودك بخواهيد همان تعداد شكلات را پيدا كند. هر چه نقش فرش شلوغ تر باشد
و رنگ شكلات ها به رنگ فرش نزديك تر باشد فعاليت دشوارتر مي شود. اين
تمرين براي بهبود تمركز و تشخيصشكل از زمينه مناسب است.
• با استفاده از چندمانع يك مسير مارپيچ ايجاد كنيد و از كودك بخواهيد بدون
برخورد با موانع از اين مسير عبور كند. اين تمرين باعث آگاهي فضايي كودك مي
شود.
14
• با قرار دادن نخ و مهره در اختيار كودك از او بخواهيد تسبيح يا گردنبند درست
كند. اين تمرين براي بهبود توجه و تمركز و تقويت مهارتهاي دستكاري كودك
مناسب است.
• در يك تمرين ساده از كودك بخواهيد تا توپ هاي كوچك پلاستيكي را با فوت
كردن درون ني از درون رول دستمال كاغذي عبور دهد. )فوايد آن: توجه و تمركز،
تقويت دم و بازدم(
• كودك را روي يك تاب به صورت نشسته قرار و او را به صورت خطي )فقط در
يك جهت نه در جهات مختلف( حركت ميدهيم و از او مي خواهيم در همين
وضعيت كه در حال حركت است در يك بازي توپ گيري شركت كند به اين
صورت كه مادر توپ را براي كودك مي اندازد و كودك بايد توپ را بگيرد و آن را
از خط وسط بدن خود عبور دهد و در طرف ديگرش روي زمين كه سبد توپ قرار
دارد بيندازد و در پايان تعداد توپ هايي كه توانسته است در سبد بيندازد را
ميشماريم و به او امتياز مي دهيم. اين بازي باعث تقويت يكپارچگي حسي،
هماهنگي چشم و دست و توجه بينايي مي شود.
• كودك را روي تاب به صورت نشسته قرار دهيد و يك چوب يا ميله پلاستيكي بلند
يا حتي پشه كش به دست او بدهيد و از او بخواهيد تا فرض كند كه در قايق
نشسته و بايد پارو بزند و با ريتم پارو زدن او برايش موسيقي پخش كنيد و تاب را
هر 5 دقيقه يكبار متوقف كرده و در جهت ديگري حركت دهيد. )فوايد: حفظ
تعادل، تحريك حس وستيبولار و عمقي، عبور از خط وسط، هماهنگي دو طرفه،
هماهنگي چشم و دست، توجه شنوايي(
15
بازيها كودكان سه تا پنج سال
16
• يكي از بازي هاي عالي در هواي گرم تابستان درست كردن يك ظرف آب پر از
توپ هاي كوچك رنگي است. كودك ميتواند ضمن بازي، شمارش و رنگ ها را هم
ياد بگيرد يعني به تعداد شماره هاي روي ليوان ها، توپ هاي رنگي بيندازد يا توپ
هاي همرنگ را درون يك ليوان بيندازد .
• خمير بازي يا مقداري گل را داخل يك سيني يا روي يك پلاستيك فريزر پهن كنيد
و روي آن با دست يا يك ميله ي كوچك يك شكل هندسي، يك حرف الفبا، يا
يك عدد بكشيد. تعدادي مهره در اختيار كودك قرار دهيد و از كودك بخواهيد با
قرار دادن مهره ها روي خطوط تصوير شما، آن را مشخص و دورچيني كند. تمريني
مناسب براي توجه و تمركز و تقويت مهارتهاي دستكاري و حركات ريز دست است.
• از كودك بخواهيد با خمير بازي، اشكال حيوانات يا صورت انسان يا حروف الفبا و
اعداد را درست كند. )افزايش تون و قدرت عضلات، افزايش مهارت هاي ظريف و
دستكاري اشيا، اموزش اعداد و ...(
• طرز تهيه خمير بازي در منزل: درست كردن خمير بازي بسيار ساده است و خيالتان
راحت است كه ديگر هيچ گونه مواد شيميايي در آن نيست و اگر كودك ان را در
دهانش گذاشت جاي نگراني نيست چون فقط از آرد و نمك تهيه شده است. براي
درست كردن خمير بازي به مواد زير نياز داريد: يك پيمانه ارد+ يك پيمانه اب+ ربع
پيمانه نمك + دو قاشق روغن و يك قاشق كرم تارتار )از فروشگاههاي قنادي تهيه
شود(. اين مواد را با هم مخلوط كنيد و روي شعله ي ملايم قرار دهيد و مرتب هم
بزنيد حدود 3 دقيقه يا كمتر وقت ميبرد، زماني كه سفت شد ديگر به دست نمي
چسبد از روي شعله برداريد و بگذاريد كه سرد شود و بعد به چند قسمت تقسيم كنيد
و رنگ غذا به هر قسمت اضافه كنيد و خوب ورز بدهيد. حدود 6 ماه هم قابل
استفاده است البته بعد از هر بار استفاده بايد درون پلاستيك بگذاريد و در يخچال
قرار دهيد.
17
• انواع خانه سازي، لگو و سازه: ابتدا به كودك ايده دهيد تا با كمك اين لگو ها
چه شكلي درست كند مثلا برج يا پل يا شكل مورد نظر را از روي شكل الگو
)راهنماي خود بازي( به كودك نشان دهيد بعد ميتوانيد در مرحله اول خودتان
آن را يكبار در مقابل كودك درست كنيد، در مرحله دوم آن را خراب كنيد و
دوباره شروع به ساختن آن كنيد و از كودك بخواهيد قسمت يا قطعه اخر را
بسازد، در مرحله سوم از خود كودك بخواهيد تا شكل را خراب كند و خودش
شروع به ساختن آن كند و در حين ساختن به او كمك كنيد .
• از كودك بخواهيد با استفاده از آهنربا قطعات آهني داخل سبد را جدا كند. )يا
وسايل آهني منزل كه آهنربا به آن مي چسبد را پيدا كند( اين تمرين باعث
توجه و هوشياري وتنظيم حسعمقي مي شود.
• وسايل كودك را داخل شن، ماسه، خاك، پنبه و موارد مشابه پنهان كنيد و از او
بخواهيد آن ها را پيدا كند. اين تمرين موجب تقويت توجه بينايي و لامسه مي
شود.
• از كودك بخواهيد روي زمين سراميك شده راه برود به صورتي كه پايش را
روي خطوط بين سراميك ها قرار ندهد واز داخل سراميك ها حركت كند. اين
تمرين موجب تقويت توجه بينايي و لامسه مي شود.
• روي كاغذ يا روي زمين با چسباندن كاموا يا نوارچسب ماز درست كنيد. )منظور
از ماز، مسيرهاي مارپيچ و تو در تويي است كه داراي انشعابات و بن بست
هستند و بايد از يك سمت آنها وارد شد و از سمت ديگر خارج شد( از كودك
بخواهيد مسير باز را پيدا كند واز آن عبور كند. اين تمرين باعث آگاهي بينايي
فضايي كودك مي شود.
18
• روي زمين با پشت سرهم گذاشتن نقاطي با استفاده از قرار دادن علامت )با
رنگ، چسب كاغذي، قرار دادن تيكه هاي مقوا يا پارچه و... ( مسيري ايجاد
كنيد. از كودك بخواهيد به صورت چهاردست و پا با گذاشتن دست ها و
پاهايش روي نقاط مشخص شده حركت كند. يعني در هر لحظه هر يك از
زانوها و كف دست هاي كودك بايد روي يكي از نقاطي كه شما مشخصكرده
ايد قرار داشته باشد و به همين صورت مسير را تا آخر طي كند. اين تمرين
باعث بهبود طرحواره بدني و آگاهي بدني و توجه بينايي كودك مي شود.
• از كودك بخواهيد رژه رفتن را در قالب بازي تمرين كند. به اين صورت كه با
گفتن عدد يك ابتدا دست و پاي راست را به سمت جلو حركت دهد وسپس با
گفتن عدد دو دست وچاي چپ را جلو بياورد.وهمين حركت را در مسير
مشخصي تكرار كند. )حركت دادن همزمان دست و پاي يك سمت بدن و
سپسسمت ديگر( اين تمرين باعث هماهنگي حركتي بين اندام ها مي شود.
• تعدادي بادكنك را باد كرده و سر هر يك را داخل يك ليوان قرار دهيد. از
كوك بخواهيد از فاصله ي معين با شليك توسط آب پاش يا شلنگ آب،
بادكنك ها را از روي ليوان ها بيندازد. اين تمرين براي هماهنگي چشم و
دست، جهت يابي و تمركز مناسب است.
• تعدادي مكعب در رنگ هاي مختلف در اختيار كودك قرار دهيد. سپس با
استفاده از مداد رنگي و روي كاغذ الگويي از روي هم گذاشتن مكعب هاي
رنگي را بكشيد )مثلا يك مكعب زرد و روي آن يك مكعب آبي و ...( و از
كودك بخواهيد الگويي كه شما كشيده ايد را با روي هم گذاشتن معكب
هايش درست كند. اين كار براي بهبود مهارت كپي كردن كودك و تمرين
توالي و همچنين تمركز مناسب است.
19
• قفل و كليد در اختيار كودك قرارد دهيد تا با استفاد از كليد قفل را باز كند. اين
تمرين براي تقويت مهارتهاي دستكاري كودك مناسب است.
• وسايل مورد نياز: آبرنگ، كاغذ، ني نوشابه
از كودك بخواهيد تا با آبرنگ روي كاغذ، با رنگ هاي مختلف يك شكل بكشد و
قبل از خشك شدن با ني روي ابرنگ ها را فوت كند تا پخش شود. )دقت بينايي،
رشد مهارت هاي ظريف(
• ميتوان هنگام توپ بازي كردن با كودك يك محدوده مشخصي را تعيين كرد تا
كودك درون محدوده خاص قرار گيرد و از بيش فعالي و بي قراري او كاسته شود
و بتواند حريم شخصي خود را درك كند و كم كم بشناسد. مثلا يك حلقه ي
بزرگ ورزشي براي كودك بگذاريم و يك حلقه براي خودتان و جايگاه قرار گيري
شما و كودك در حين بازي در داخل همين حلقه است و فقط در محدوده درون
همين حلقه حق حركت و جنب و جوش داريد و توپ هايي كه براي همديگر مي
اندازيد يا شوت ميكنيد بايد در داخل حلقه باشد و اگر كسي خارج از حلقه بيندازد
بازي را مي بازد .
• فعاليت هايي از قبيل اين كه در هر رديف كدام شكل با بقيه تفاوت دارد براي
ادراك بينايي و توجه مناسب هستند. )از لحاظ ظاهر مثلا همه ي اشكال خروس
دو تاجه هستند ولي يكي از خروس ها سه تاج دارد و يا اين كه مثلا همه ي
اشكال حيوانند و يكي درخت و ...(
20
• تقليد راه رفتن حيوانات موجب خودآگاهي كودك از اندامهاي خود و وضعيت بدن،
تقويت مهارتهاي حركتي و هماهنگي مي شود .
راه رفتن خرگوشي: جهشروي دو پا و دست ها
راه رفتن كانگورو: جهشروي دوپا
راه رفتن خرس: باسن را بالا گرفته و چهار دست و پا راه برود
راه رفتن خرچنگي: به پشت بخوابد، با بالاآوردن دست و پا تنه را از سطح زمين بلند
كند و حركت كند.
• وسايل مورد نياز: نخ و مهره هاي كوچك رنگي كه سوراخ داشته باشند.
از كودك بخواهيد مهره هاي رنگي را به ترتيبي كه شما مي گوييد مثلا زرد، قرمز،
آبي، سبز و ... داخل نخ يا سيم هاي پلاستيكي كند و دستبند يا گردنبند درست كند.
تقويت حركات ظريف، توجه و تمركز، ادراك بينايي، شناخت رنگ ها از جمله فوايد
اين تمرين است.
• سرگرمي هاي وصل كردني: غذاي مخصوصهر حيوان را به خودش وصل كنيد
يا وسايل مورد نياز هر شغل را به خودش وصل كنيد .
• كودك را به اتاق تاريك برده و نور چراغ قوه را روي عروسك هايي كه به شكل
حيوان هستند كه از ديوار يا سقف اويزانند بتابانيد و به كودك بگوييد كه نور چراغ
قوه هر كدام از عروسك ها را كه روشن كرد بايد او اسم عروسك را بگويد و
صداي آن را در بياورد. به جاي عروسك ميتوانيد از عكس حيوان استفاده كنيد و
به ديوار بچسبانيد. اين تمرين به ادراك بينايي، تحريك بينايي، توجه و تمركز،
كمك به تقويت عضلات چشم كمك مي كند.
21
• از كودك بخواهيد به وسيله كاموا يا نخ و پولك، دور بدن ماهي، لب و بال و دم
آن را با چسب روي كاغذ بچسباند )فوايد آن: تمرين مهارت هاي حركتي ظريف،
هماهنگي چشم و دست، چسب زدن، توجه و دقت(
• وسايل مورد نياز: كارتن ميوه )موز، سيب، پرتقال(
يك كارتن بزرگ تهيه كنيد و دو حفره به اندازه جاي دست هاي كودك روي ان
ايجاد كنيد و از كودك بخواهيد تا دست هاي خود را وارد حفره كرده و اشياي
مختلف مثل انواع ميوه و يا ... را لمس كند سپس كودك به شما بگويد چه چيزي را
لمس كرده است. قبل از آن ابتدا اشياي مربوطه را به كودك نشان دهيد و اجازه
دهيد لمس كند و اطمينان پيدا كنيد نام انها را مي داند سپس تمرين بالا را انجام
دهيد. اين تمرين به ادراك و تشخيصحسلامسه كمك مي كند.
• تعدادي از اسباب بازي هاي كودك را مقابل او قرار دهيد و هر بار از او بخواهيد
آنها را به شيوه اي دسته بندي كند. مثلا آن اسباب بازي هايي كه هم رنگ
هستند را جدا كند. دفعه ي بعد آن هايي كه هم شكل هستند را كنار هم بگذارد
و سپس آنهايي كه بزرگ تر هستند را جدا كند. اين تمرين به درك بهتر كودك
از مفهوم تشابه و شناخت همرنگي، هم شكلي و اندازه كمك مي كند و استدلال
او را درگير مي كند.
• مي توان يك حلقه بزرگ ورزشي يا تويوپ را مقابل كودك قرار دهيد و از او
بخواهيد براي ورود به استخر توپ از درون اين حلقه يا تويوپ بايد شيرجه بزند
و درون استخر توپ فرود آيد يا اگر استخر توپ در اختيار نبود روي بالشت نرم
فرود ايد. اين بازي به هماهنگي حركتي و سرعت عمل كمك مي كند.
22
• از كودك بخواهيد به پشت روي زمين بخوابد. يك توپ متوسط را با يك نخ به
صورت آويزان بالاي سر كودك به حركت در آوريد )ارتفاع توپ به اندازه اي
باشد كه كودك براي زدن توپ كمي از سطح زمين جدا شود و رو به جلو خم
شود( از كودك بخواهيد توپ را با دست يا پا بزند. براي سخت تر شدن تمرين
مي توان روي سطحي در مقابل كودك تعدادي استوانه يا ليوان پلاستيكي قرار
داد و از كودك خواسته شود با توپ استوانه ها را مورد هدف قرار دهد. تمرين
براي تقويت هماهنگي و مهارتهاي حركتي و تمركز مناسب است.
• از كودك بخواهيد روي زمين دراز كشيده و توپ را با پاهايش از روي زمين بلند
كند و بالاي سر بياورد. سپس با دست آن را گرفته و داخل سبد بالاي سرش
بيندازد. اين تمرين براي تقويت مهارتهاي حركتي، هماهنگي حركتي و
يكپارچگي حسي كودك مناسب است.
• در اتاق به كودك يك اسباب بازي را نشان دهيد و بگوييد وسايلي را كه در اتاق
همرنگ آن اسباب بازي هستند به شما نشان دهد، كه به درك همرنگي و توجه
بينايي كودك كمك مي كند.
• با استفاده از مقوا از هريك از اشكال هندسي تعدادي در بياوريد )مربع، مثلث،
دايره( و روي يك سطح مشخص از زمين آن ها را به صورت نامنظم بچسبانيد.
از كودك بخواهيد تنها با گذاشتن پاي خود روي يك نوع شكل هندسي از يك
طرف به طرف مقابل برود. مثلا فقط ميتوني پاهاتو روي مربع ها بذاري و به اون
طرف بري. اين بازي به ادراك بينايي فضايي و توجه ديداري كمك مي كند.
23
• چند كاسه ي كوچك مقابل كودك قرار داده و زير يكي از آنها گوي كوچكي
قرار دهيد. سپس در مقابل كودك كاسه ها را چند بار جابه جا كنيد. از كودك
بخواهيد كاسه اي كه گوي زير آن است را نشان دهد. اين بازي به توجه بينايي
كمك مي كند.
• وسايل مورد نياز: سبد رنگي، توپ هاي رنگي كوچك به رنگ هاي
مختلف،كشيا طناب
در اين فعاليت يك سبد كوچك رنگي را با كش يا طناب به دور كمر كودك
ببنديد و از كودك بخواهيد در بازي توپ گيري، فقط بايد توپ هايي كه
همرنگ سبد دور كمرش به طرف او مي آيند را بگيرد و داخل سبد بيندازد.
)فوايد بازي: تقويت حركات ظريف، توجه بينايي، شناسايي و تشخيص همرنگ
ها(
• موانعي بر سر راه كودك قرار دهيد و از او بخواهيد جفت پا از روي موانع بپرد.
به تدريج فاصله ي موانع را براي سخت تر شدن تمرين كم كنيد تا مهارت
هاي حركتي و تعادل كودك تقويت شود.
• يك تخته ي چوبي يا يك آجر روي زمين قرار دهيد تا كودك رو آن بايستد.
تعدادي توپ را در سمت راست و تعدادي در سمت چپ كودك قرار دهيد و از
كودك بخواهيد با خم شدن به پهلوي راست و چپ توپ ها را با دست هل
بدهد. براي دشوار تر شدن تمرين مي توانيد در هر سمت كودك هدفي تعيين
كنيد تا كودك توپ ها را به سمت آن بزند. تمرين براي تقويت هماهنگي و
مهارتهاي حركتي و تمركز مناسب است.
24
• يك تصوير از يك كتاب داستان مقابل كودك قرار دهد و از او بخواهيد داستاني
براي آن بسازد . )تقويت مهارت هاي كلامي(
• تمرين حفظ تعادل و يكپارچگي حسي
ميتوان با كنار هم گذاشتن يونوليت هاي پايه دار باريك كه عرض ان تقريبا
برابر پهنا يا عرض كف پاي كودك باشد جاده و مسيري درست كرد و از كودك
بخواهيد روي ان بايستد و قدم بردارد. او بايد بتواند تقريبا تعادل خود را روي ان
حفظ كند.
• تعدادي سنگ در اندازه ها و شكل هاي مختلف در اختيار كودك قرار دهيد تا با
استفاده از آنها شكل يك آدمك يا خانه يا درخت و.... بسازد . اين تمرين باعث
تقويت مهارت هاي ظريف دست و ادراك بينايي مي شود.
• كودك را در مقابل خود قرار دهيد و از او بخواهيد به شما نگاه كند. سپس ترتيبي
از چند حركت را با بدن خود انجام دهيد و از كودك بخواهيد حركت شما را با
بدن خودش تكرار كند و به تقليد از شما بپردازد. مثلا دست راستتان را روي
بيني گذاشته و سپس به پاي راستتان بزنيد و از كودك بخواهيد او نيز همين كار
را تكرار كند. به تدريج با استفاده از حركت هايي كه اندامهاي دو سمت مخالف
بدن را درگير كند، مثلا دست راست و پاي چپ و با افزايش تعداد حركاتي كه
در يك مرحله انجام مي دهيد و همچنين با افزايش سرعت انجام حركات فعاليت
را براي كودك دشوارتر كنيد. اين تمرين به تقليد و برنامه ريزي حركتي كمك
مي كند.
25
• چندشكل هندسي )مربع، مثلث، دايره و ...( به صورتي كه با هم تداخل داشته
باشند و قسمتي از هر شكل داخل شكل ديگر قرار گرفته باشد بكشيد )شكل ها
يكديگر را قطع كرده باشند( و از كودك بخواهيد دور هر شكل را با رنگ خاصي
رنگ كرده و شكل ها را به اين صورت از هم جدا كند. اين بازي به ادراك بينايي
فضايي، تشخيصشكل از زمينه و توجه ديداري كمك مي كند.
• كودك به حالت چهاردست و پا قرار گيرد. پا و دست يك سمت را بالا بياورد و با
دست توپ ها را به داخل سبد پرتاب كند. اين تمرين موجب تقويت كنترل
تعادل، هماهنگي و تمركز و توجه مي شود. )همين تمرين را با بلند كردن پا و
دست مخالف تكرار كنيد(.
• چند توپ در مقابل كودك و يك سبد پشت سر او در فاصله ي مناسب قرار دهيد
و از كودك بخواهيد در حالت نشسته توپ ها را از مقابل خود بردارد و به پشت
سر خود و درون سبد پرتاب كند. تمرين براي تقويت هماهنگي و مهارتهاي
حركتي و تمركز مناسب است .
• با وصل كردن لوله هاي دستمال كاغذي به هم يك مسير تونلي درست كنيد و
از كودك بخواهيد توپ كوچكي را از داخل آن عبور دهد. سپس از كودك
بخواهيد وسط اين تونل مقوايي را گرفته و آن را بلند كند. تعدادي توپ كوچك
در يك سبد در سمت راست كودك و يك سبد خالي درسمت چپ او قرار دهيد و
از كودك بخواهيد با منحرف كردن و تكان دادن لوله توپ ها را وارد تونل كرده
و از درون تونل، از داخل سبد سمت راست به داخل سبد سمت چپ هدايت كند.
اين تمرين براي تمركز كودك مناسب است.
26
• وسايل مورد نياز: سه تا جعبه جا كفشي يا سه تا كاسه
3 عدد جعبه ي جا كفشي يا كاسه در ابعادي كه تقريبا به اندازه پاي كودك باشد
در اختيار او قرار دهيد و از كودك بخواهيد تا يك پايش را روي يكي از انها و
پاي ديگرش را روي جعبه دوم قرار دهد و براي قدم اول، در حين اينكه روي ان
دو جعبه ايستاده جعبه سومي را خم شود و از روي زمين بردارد و جلوي پايش
قرار دهد و يك پايش را از جعبه دوم بردارد و روي جعبه سوم قرار دهد و دوباره
براي قدم دوم جعبه دوم را بردارد و جلوي پايش بگذارد و پايش را از جعبه اول
بردارد و روي جعبه دوم بگذارد و همين طور قدم زدنش را ادامه دهد. در مرحله
پيشرفته تر يك توپ هم در يك دستش بدهيم تا به همراه داشتن توپ مسير را
طي كند. يكپارچگي حسي و حركتي. تقويت مهارت هاي حركتي درشت و
ظريف، توجه و تمركز، ادراك بينايي و حفظ تعادل از فوايد اين تمرين است.
• داخل يك ظرف شفاف مقداري آب بريزيد. تعدادي سنگ در اندازه هاي مختلف
تهيه كنيد )از خيلي بزرگ تا كوچك(. روي ظرف در ارتفاع بالاتري از مقدار آب
داخل آن، نقطه اي را مشخص كنيد. از كودك بخواهيد با انداختن سنگ داخل
ظرف، آب را به نقطه ي مشخص شده برساند )سطح آب نبايد بالاتر برود يا
كمتر باشد( اين تمرين باعث درك مفهوم اندازه، حجم و تقويت مركز مي شود.
• روي زمين تصوير چند دايره از بزرگ به كوچك بكشيد به صورتي كه داخل هر
دايره يك دايره كوچكتر باشد )مثل يك تخته دارت(. از كودك بخواهيد در
فاصله ي مناسبي از دايره ها قرار بگيرد و تكه ابري را به سمت آن پرتاب كند.
هرچه ابر در دواير كوچكتر قرار بگيرد امتياز بيشتري دارد. اين تمرين براي
تقويت تمركز و تنظيم حسعمقي مناسب است.
27
• از كودك بخواهيد با استفاده از شابلن نقاشي كند. يا با گذاشتن دست يا پاي
خود خود روي كاغذ و يا يك تخته وايت برد و كشيدن خط دور انگشتانش،
شكل دست يا پاي خود را بكشد. اين تمرين به هماهنگي چشم و دست كمك
مي كند.
• از كودك بخواهيد انگشت خود را روي يك نقطه روي زمين گذاشته و دور آن
بچرخد. اين فعاليت براي قدرت تمركز كودك، تحريك وستيبولار و هماهنگي
مناسب است.
• وسايل مورد نياز: كارتن، توپ كوچك به اندازه توپ پينگ پنگ
روي يك كارتن به اندازه ي يك دروازه كوچك متناسب با اندازه توپ با چاقو
ببريد، از كودك بخواهيد با دو انگشت خود )انگشت اشاره و مياني( توپ را به
درون دروازه بفرستد و گل بزند. مي توانيد روي كارتن شكل زمين فوتبال را
بكشيد. اين تمرين باعث بهبود حركات ظريف، توجه و تمركز مي شود.
• ساختن كاردستي هاي ساده با كاغذ )از طريق تا كردن، قيچي كردن، چسب
زدن( ساختن موشك كاغذي، قايق، كلاه، پاكت نامه، اين فعاليت باعث
هماهنگي حركتي و تقويت حركات ظريف مي شود.
• تعدادي كش و يك بادكنك باد شده در اختيار كودك قرار دهيد و از كودك
بخواهيد با انداختن كش دور يك دست و باز كردن كش با دور كردن انگشتان
از هم، كش ها را دور بادكنك بيندازد. اين تمرين براي تقويت مهارت
دستكاري و حركت ظريف دست كودك مفيد است.
28
• تمرين حافظه ديداري
وسايل مورد علاقه ي كودك را دو به دو تهيه كنيد )مثلا دو تا گردو، دو تا در
نوشابه، دوتا شكلات، دو تا پاك كن( و اين اشيا را در دو رديف چهارتايي و در كنا
ر هم بچينيد به گونه اي كه از هر نوع فقط يكي در هر رديف داشته باشيم مثلا
يك گردو در يك رديف و گردوي ديگر در رديف ديگر باشد بعد اجازه دهيد به
مدت 15 الي 20 ثانيه كودك به انها نگاه كند و جاي انها را به خاطر بسپارد. سپس
ليوان هاي يكبار مصرف را به صورت برعكس روي انها بگذاريد و انها را بپوشانيد
و به صورت تصادفي و يا به انتخاب خود كودك يكي از ليوان ها را برداريد و از
كودك بخواهيد كه حدس بزند در زير كدام ليوان از رديف مقابل شي مشابه وجود
دارد. مثلا به صورت تصادفي ليوان را كه برداشتيد ميبينيد كه زير ان شكلات بوده
سپس از كودك بخواهيد تا بگويد در زير كدام ليوان از رديف مقابل شكلات وجود
دارد. اين كار را مي توانيد همين طور ادامه دهيد.
• از كودك بخواهيد روي كاغذ نقاشي بكشد و سپس با چسباندن كاموا نقاشي اش
را رنگ كند. اين بازي براي تقويت مهارت چشم و دست و حركات ظريف مناسب
است.
• دو سبد در دو انتهاي يك مسير قرار دهيد و داخل يكي از آنها توپ هاي كوچك و
متوسط قرار دهيد. از كودك بخواهيد در حاليكه روي يك پايش مي پرد )لي لي(
توپي را از داخل سبد يك طرف به داخل سبد طرف مقابل برساند. اين تمرين
موجب تقويت كنترل تعادلي كودك و تمركز و توجه مي شود .
• از كودك بخواهيد روي يك پا بايستد و توپ را به داخل سبد پرتاب كند. اين
تمرين موجب تقويت كنترل تعادلي كودك و تمركز و توجه مي شود.
29
• مادر تصاويري روي كاغذ بكشد كه قابليت داستان سازي يا مرتب كردن بر
مبناي وقايع داستان دارد و از كودك بخواهيد تا براي تصاوير داستان بسازد يا
ميتوانيد از كارت هايي كه بيانگر يك داستان هستند استفاده كنيد و از كودك
بخواهيد ان ها را به ترتيب وقايع داستان بچيند. اين بازي باعث تقويت مهارت
هاي كلامي، خيال پردازي، خلاقيت و توجه مي شود.
• در مقابل كودك مكعب هاي رنگي را با ترتيب مشخصي روي هم بچينيد و پس
از چند ثانيه آنها را به هم بريزيد و از كودك بخواهيد آنها را به همان ترتيب قبلي
بچيند. از تعداد مكعب هاي كم شروع كنيد و با افزايش تعداد و تنوع رنگي
مكعب ها فعاليت را دشوارتر كنيد. اين بازي نيز براي تقويت حافظه كوتاه مدت و
تمركز مناسب است.
• روي زمين با استفاده از نوارچسب كاغذي چند مسير پيچ در پيچ بكشيد به
صورتي كه همه ي اين مسيرها به ترتيب از سمت راست شروع شوند، يكديگر را
قطع كنند و در سمت چپ ترتيب آنها عوض شود )مثلا اولين مسير در آخر قرار
بگيرد(. در انتهاي يكي از مسيرها خوراكي يا اسباب بازي كودك را قرار دهيد و از
كودك بخواهيد مسيري كه به خوراكي يا اسباب بازي مي رسد را پيدا كرده و به
سمت آن حركت كند. )هر بار خوراكي را در انتهاي مسير ديگر قرار دهيد( اين
بازي به ادراك بينايي و توجه ديداري كمك مي كند.
30
بازيهاي كودكان پنج سال به بالا
31
• آبرنگ و يك سطح مناسب براي نقاشي )شيشه يا كاغذ يا تخته( روي زمين قرار
دهيد و از كودك بخواهيد در حالت ايستاده و با پا، با استفاده از آبرنگ روي سطح
مورد نظر نقاشي بكشد. اين تمرين موجب تقويت مهارتهاي تعادلي، حركتي و
ترسيمي كودك مي شود.
• دسته دو قاشق يكبار مصرف را بهم بچسبانيد و از كودك بخواهيد مانند يك انبر،
وسايل كوچك كه در كف قاشق جا مي شوند را در هر دو كفه قاشق قرار دهد و
جابجا كند. ميتوانيد اين كار را چند بار خودتان جلوي كودك انجام دهيد تا او ياد
بگيرد و بعد او انجام دهد. اين باعث تقويت هماهنگي چشم و دست مي شود.
• توپ بازي با ديوار: كودك با زدن توپ به ديوار سعي كند از افتادن آن روي زمين
جلوگيري كند. تمرين براي تقويت هماهنگي و مهارتهاي حركتي و تمركز
مناسب است.
• كامل كردن نقاشي هاي نيمه تكميل )فوايد آن: توجه، تمركز، حركات ظريف،
ادراك بينايي و ...(
• نيمه ي يك پروانه را بكشيد و از كودك بخواهيد نيمه ي ديگر و قرينه ي پروانه
را با نگاه كردن و توجه به نيمه ي كشيده شده آن بكشد .
• براي كودك يك جاده ي مارپيچ بكشيد و از كودك بخواهيد از بين دو خط
)درون جاده( عين همان خط را بكشد بدون اينكه به دو خط برخورد كند.
32
• نقطه بازي )سرعت عمل، دقت(
روي كاغذ يكسري نقطه مي گذاريد ) 8 تا ستون در 8 رديف يا ميتواند بدون هيچ
نظم خاصي باشد( بعد هر كس به نوبت مي تواند فقط دو تا نقطه كه كنار هم
هستن يعني هيچ نقطه اي بين ان دو نقطه نباشد را به هم وصل كند، هر كسي
كه زود تر بتواند يك مربع درست كند 1 امتياز مثبت مي گيرد در واقع هر كسي
كه اخرين ضلع مربع را زودتر بكشد او امتياز ميگيرد. در انتهاي بازي هر كسي كه
تعداد بيشتري مربع ساخته، برنده مي شود.
• از كودك بخواهيد كه چشمانش را ببندد و پشت كمر يا كف دست كودك
اشكالي بكشيد مثل حروف، اعداد و ... سپس از او بخواهيد تا بگويد شما چه
چيزي كشيده ايد. اين بازي به تشخيصو توجه لامسه كمك مي كند.
• چند كاسه ي كوچك مقابل كودك قرار داده و زير يكي از آنها گوي كوچكي قرار
دهيد. سپس در مقابل كودك كاسه ها را چند بار جابه جا كنيد. از كودك بخواهيد
كاسه اي كه گوي زير آن است را نشان دهد. اين بازي به توجه بينايي كمك مي
كند.
• روي يك قسمت مشخص از زمين دايره هايي بكشيد به صورتي كه يكديگر را
قطع كرده باشند و قسمتي از هركدام آنها داخل دايره ي ديگر قرار داشته باشد. از
كودك بخواهيد از يك طرف اين قسمت به طرف مقابل برود به صورتي كه
پايش روي خط هاي دايره ها قرار نگيرد و در فضاي خالي دايره ها پايش را قرار
دهد. اين بازي به ادراك بينايي فضايي و توجه ديداري كمك مي كند.
33
• كودك همزمان با اينكه توپ را بر زمين مي اندازد و مي گيرد )ديريبل زدن( بايد از
روي بالشتك هايي كه به عنوان مانع در مسير راه او قرار گرفته بپرد، بدون انكه به
انها برخورد كند يا ميتواند اول با توپ ديريبل بزند و بعد بپرد. تقويت ادراك بينايي،
توالي حركتي، توجه و تمركز، تحريك حس وستيبولار و عمقي، هماهنگي دو
طرفه، تعادل، هماهنگي چشم و دست از فوايد اين بازي است.
• جدول سودوكو
از كودك بخواهيد توالي موجود در هر رديف را پيدا كند و جاي خالي را در هر
رديف پر كند. مثلا در رديف اول مرغ، جاي خالي 1 ، پروانه، گل، جاي خالي 2 ،
سنجاب، جاي خالي 3 ، گل است. با توجه به توالي متوجه مي شويم كه رديف اول
ترتيب به اين شكل است مرغ، سنجاب، پروانه، گل. در نتيجه جاي خالي 1 ،
سنجاب است و جاي خالي 2 ، مرغ است و جاي خالي 3 ، پروانه است. اين فعاليت را
ميتوان روي كاغذ انجام داد. كه تمرين بسيار مناسبي براي استدلال و ادراك
بينايي است.
• چند نقطه روي يك صفحه مشخصكنيد و از كودك بخواهيد به نحوي نقاط را به
هم وصل كند كه شكل مشخصي ايجاد شود. )مثلا يك مثلت يا ذوزنقه و ...( بهتر
است ابتدا از شكل هاي ساده تر شروع كند و با پيشرفت كار شكل ها دشوارتر
شود. مثلا اول مربع بسازد بعد مستطيل سپس مثلث و در مراحل دشوارتر ذوزنقه و
چندضلعي و ...
اين بازي به ادراك بينايي و توجه ديداري كمك مي كند.
• توپي را به سر طنابي بسته و آن را حول يك نقطه در يك مسير دايره اي روي
زمين بچرخانيد. از كودك بخواهيد از روي طناب و توپ بپرد. اين تمرين موجب
تقويت كنترل تعادلي كودك، سرعت عمل و تمركز و توجه مي شود .
34
• با مقواهاي رنگي و با كمك كودك شكل درخت، خانه، ابر، خورشيد و ... در
آوريد سپس از كودك بخواهيد با دوختن آنها با نخ و سوزن به يك سطح
كارتوني تصوير را كامل كند . اين تمرين به خلاقيت و حركات ظريف كودك
كمك مي كند.
• وسايل مورد نياز: توپ، بالشت
يك توپ پلاستيكي را بين دو ساق پاي كودك يا دو زانو هاي كودك قرار دهيد
و از كودك بخواهيد از روي بالشت هايي كه به عنوان مانع براي او در مسير
راهش قرار داده ايد جفت پا بپرد و در عين حال به آن ها برخورد نكند و توپ را
هم بين زانوانش حفظ كند و يا اينكه ميتواند بجاي جفت پا پريدن، به صورت
زيكزاك از بين موانع به همراه توپ عبور كند. )تقويت حركات درشت، تعادل،
توجه، ادراك بينايي و ...(
• كودك همراه پدر يا مادر، با در امدن صداي اغاز بازي كه ميتواند صداي سوت
باشد و يا اغاز يك موسيقي، از سر فرش شروع به دويدن ميكنند و دستشان را به
سر ديگر فرش ميزنند و بعد در انجا 5 تا طناب يا پروانه مي زنند و بعد از آن
كه طناب زدند به صورت لي لي زدن دوباره به نقطه شروع برمي گردند. اين
تمرين به برنامه ريزي حركتي، سرعت عمل و كنترل هيجان كمك مي كند.
• با مقوا مثلث هاي كوچكي در بياوريد. از كودك بخواهيد با كنار هم قرار دادن
اين مثلث ها اشكال هندسي جديد بسازد. )مربع، مثلث، لوزي، دوزنقه، مستطيل،
پنج ضلعي و...( اين تمرين موجب افزايش تمركز و بهبود ادراك ديداري-فضايي
مي شود .
35
• در يك متن يا عبارت از كودك بخواهيد مثلا دور تمام حروف "ر" در متن خط
بكشد. اين تمرين براي بهبود توجه مناسب است. از آن جايي كه كودك نمي
تواند بخواند حرف "ر" از قبل به او نشان داده و بگوييد كه دنبال اين شكل در
متن بگردد.
• يك سيني پلاستيكي نازك و يك آهنربا و تعدادي پيچ كوچك فراهم كنيد. در
يك سمت سيني سوراخ هايي به اندازه ي پيچ ها ايجاد كرده و سوراخ ها را
شماره گذاري كنيد. پيچ ها را در سمت ديگر سيني قرار دهيد. از كودك
بخواهيد با كشيدن آهنربا از زير سيني، پيچ ها را از آن سمت سيني به طرف
سوراخ مورد نظر شما هدايت كند. مثلا به كودك بگوييد يك پيچ داخل سوراخ
شماره 3 بياندازد اگر درك شماره گذاري براي كودك مشكل است مي توانيد
سوراخ مورد نظر خود را با اشاره دست به او نشان دهيد. اين تمرين براي تقويت
توجه و تمركز مناسب است.
36
بازي براي تكامل كودكان
Powered by DorsaPortal